Κοινή δήλωση οργανώσεων για τη διανομή φυλλαδίου με ομοφοβικό περιεχόμενο σε Γυμνάσιο της Αθήνας

«Απαράδεκτη διανομή φυλλαδίου με ομοφοβικό περιεχόμενο σε Γυμνάσιο της Αθήνας» 

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του ημερήσιου τύπου, άγνωστα πρόσωπα, μοίρασαν φυλλάδιο με περιεχόμενο ρατσιστικού ομοφοβικού χαρακτήρα σε Γυμνάσιο του Χολαργού, την Πέμπτη 30 Ιανουαρίου, κατά τον σχολικό εορτασμό της ημέρας των Τριών Ιεραρχών[1].

Συγκεκριμένα, το εικονιζόμενο φυλλάδιο μοιράστηκε στους μαθητές του σχολείου με περιεχόμενο, που αποδίδεται στον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, στο οποίο –ανάμεσα στα υπόλοιπα– ο ομοερωτικός σεξουαλικός προσανατολισμός χαρακτηρίζεται ως «ειδεχθής πράξη» και μάλιστα ως «ειδεχθεστέρα του φόνου» . Επιπλέον, στο ίδιο φυλλάδιο τα LGBTI άτομα παρομοιάζονται με «προδότες» και «δολοφόνους» .

Αξίζει, δε, να σημειώσουμε ότι το φυλλάδιο μοιράστηκε στο αντίδωρο και τα παιδιά δήλωσαν ότι φοβήθηκαν να μιλήσουν στους εκπαιδευτικούς τους για το τραυματικό περιεχόμενό του, γιατί λόγω της πλήρους απουσίας επίσημης ενημέρωσης για τα ζητήματα αυτά, δεν έχουν εισπράξει ότι το σχολείο υποστηρίζει τα δικαιώματα των LGBTI ατόμων. Επίσης, τα περιστατικά παραβίασης δικαιωμάτων των LGBTI ατόμων στον χώρο της εκπαίδευσης είναι πολλαπλά και αυξανόμενα σε αριθμό επηρεάζοντας δραματικά το κλίμα αλληλοσεβασμού και αξιοπρέπειας που οφείλει να καλλιεργεί ένα σχολείο.

Οι συνυπογράφουσες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών με αφορμή αυτό το περιστατικό δηλώνουν τη βαθιά τους ανησυχία και τον αποτροπιασμό τους για τον εντεινόμενο στιγματισμό, τη ρητορική που προάγει τη μισαλλοδοξία, τις διακρίσεις, τον ρατσισμό,αλλά και τη βία κατά των LGBTI ατόμων, ιδίως όταν αυτό συμβαίνει σε εκπαιδευτικό χώρο.

Θεωρούμε αδιανόητη, σε ένα κράτος δικαίου και καταδικάζουμε με τον πλέον απερίφραστο τρόπο, τη διανομή ενός τέτοιου φυλλαδίου που στοχοποιεί με ευθύ τρόπο την κοινότητά μας και ιδίως τα έφηβα μέλη της που είναι τα πλέον ευάλωτα, με ανυπολόγιστες συνέπειες στη ψυχική τους υγεία, όπως σημειώνεται σε όλες τις διεθνείς έρευνες[2].

Καλούμε το αρμόδιο Υπουργείο να διερευνήσει τις συνθήκες κάτω απ’ τις οποίες συνέβη το περιστατικό και να πάρει σαφή θέση καταδίκης του, καθώς δεν είναι η πρώτη φορά που λαμβάνει χώρα ανάλογο περιστατικό, που παραβιάζει τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα των LGBTI ατόμων, βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τις συστάσεις όλων των διεθνών οργανισμών[3], ενώ δεν συνάδει με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που απ’ τη δεκαετία του ’80 με σταθερή του νομολογία και ιδίως με την απόφαση Eweida και άλλοι κατά Ηνωμένου Βασιλείου σημειώνει ότι η επίκληση της θρησκευτικής πίστης σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να δικαιολογήσει την παραβίαση της αρχής απαγόρευσης των διακρίσεων για τρίτους και συγκεκριμένα για λόγους σεξουαλικού προσανατολισμού[4].

Ακόμη, θεωρούμε αναγκαία:

α) τη τροποποίηση της νομοθεσίας για την ίση μεταχείριση (ν. 4443/2016), ώστε να συμπεριλαμβάνονται ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η ταυτότητα και τα χαρακτηριστικά φύλου στο πεδίο της παιδείας,

β) τη λήψη νομοθετικών μέτρων για την αντιμετώπιση της δημόσιας διάδοσης, δημόσιας διανομής ή παραγωγής ή αποθήκευσης ρατσιστικού υλικού κατά τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης[5],

γ) τη θέσπιση ειδικών διατάξεων σε σχέση με τον ενδοσχολικό εκφοβισμό με σαφή αναφορά στον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα και τα χαρακτηριστικά φύλου.

δ) την εκπόνηση εξειδικευμένης εγκυκλίου από το Υπουργείο προς τις σχολικές μονάδες για τη διαχείριση καθημερινών ζητημάτων σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου και χαρακτηριστικών φύλου, καθώς επίσης και έμφυλων στερεοτύπων και σεξισμού, που προκύπτουν στην σχολική ζωή, ώστε να είναι ξεκάθαρο το πλαίσιο δικαιωμάτων που παραμένει ασαφές,

ε) την αναδιατύπωση και συμπλήρωση των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών που εκπονεί το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, ώστε να συμπεριληφθούν οι άξονες του φύλου της σεξουαλικότητας και των σχέσεων στην βάση των οδηγιών διεθνών οργανισμών που ήδη έχουμε συνυπογράψει ως χώρα (UNESCO, Συμβούλιο της Ευρώπης κ.α.)

στ) διαρκή προγράμματα επιμόρφωσης Επιμορφωτριών/ών και Υπευθύνων Εκπαιδευτικών των σχολικών μονάδων σε ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού, έκφρασης, ταυτότητας φύλου και χαρακτηριστικών φύλου.

ζ) την επικαιροποίηση ήδη υπάρχοντος υλικού σε σχέση με έμφυλα στερεότυπα, Αγωγή Υγείας και Σεξουαλική Εκπαίδευση με βάση τα νέα δεδομένα, αρχές και standards. Αναθεώρηση εκπαιδευτικών εγχειριδίων.

Περαιτέρω, με βάση όλα τα ανωτέρω, ζητούμε συνάντηση εκπροσώπων των οργανώσεων με την Υπουργό Παιδείας, ώστε να συζητηθούν διεξοδικά όλα τα παραπάνω και να εγκαινιαστεί ένας διαρκής διάλογος του Υπουργείου με την κοινωνία των πολιτών με σκοπό τον σεβασμό και τη προαγωγή των LGBTI δικαιωμάτων στον χώρο της εκπαίδευσης.

Οι Οργανώσεις:

Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών

Οικογένειες Ουράνιο Τόξο

Colour Youth Κοινότητα LGBTQ Νέων

Ομοφυλοφιλική Λεσβιακή Κοινότητα Ελλάδας

Athens Pride Φεστιβάλ Υπερηφάνειας Αθήνας

Πολύχρωμο Σχολείο

ProudSeniorsGreece ομάδα υποστήριξης ΛΟΑΤΚΙ ατόμων ηλικίας 50+

Υπερήφανοι Γονείς

Ομάδα ΛΟΑΤΚΙ+Εργασιακής υποστήριξης

Thessaloniki Pride


Παραπομπές:

[1] Τα Νέα, Παρασκευή 31.1.2020, https://www.tanea.gr/2020/01/31/greece/omofoviko-fylladio-se-ekklisiasmo-gymnasiou-gia-tous-treis-ierarxes-ston-xolargo/.

[2] https://www.reuters.com/article/us-health-lgbt-teen-suicide/lgbt-youth-at-higher-risk-for-suicide-attempts-idUSKCN1MI1SL.

[3] Βλέπε πχ CM/Rec(2010)(5), VI, Εκπαίδευση, https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectID=09000016805cf40a.

[4] Ewieda & others v. U.K.: https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-115881.

[5] Council of Europe, European Commission Against Racism and Intolerance (ECRI), Report on Greece (fifth monitoring cycle), op.cit.,σελ. 11-12.

Πολύχρωμο σχολείο: Ένα ελληνικό σχολείο ενάντια στην ομοφοβία και το ρατσισμό

Πάνος Κωδωνάς

News247.gr

EpsilonMilens


Σκοπός του Πολύχρωμου Σχολείου είναι η εξάλειψη των διακρίσεων γύρω από ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου, έκφρασης φύλου και χαρακτηριστικών φύλου στο ελληνικό εκπαιδευτικό πλαίσιο. Μια συνέντευξη με την υπεύθυνη του σπουδαίου project.

Η Μαρία Πατεράκη, υπεύθυνη Επικοινωνίας του Πολύχρωμου Σχολείου, απάντησε στα ερωτήματα που της τέθηκαν με αφορμή την Ημέρα Μνήμης Διεμφυλικών (20 Νοεμβρίου).

Το Πολύχρωμο Σχολείο είναι μια εθελοντική, μη κερδοσκοπική συλλογικότητα που δημιουργήθηκε το 2009 με το αρχικό όνομα «Ομοφοβία και Τρανσφοβία στην Εκπαίδευση». Σκοπός του Πολύχρωμου Σχολείου είναι η εξάλειψη των διακρίσεων γύρω από ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου, έκφρασης φύλου και χαρακτηριστικών φύλου στο ελληνικό εκπαιδευτικό πλαίσιο.

Μέσα στη δεκαετία, κατά την οποία έχει δημιουργηθεί το Πολύχρωμο Σχολείο, αυξήθηκε η ορατότητα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και αναδείχθηκαν σε μεγάλο βαθμό οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει. Πολλές δημόσιες συζητήσεις ανοίχτηκαν με αφορμή νόμους που ψηφίστηκαν, όπως το Σύμφωνο Συμβίωσης και η Νομική Αναγνώριση Ταυτότητας Φύλου, η αναδοχή και την εισαγωγή του άξονα των έμφυλων ταυτοτήτων της Θεματικής Εβδομάδας στα Γυμνάσια.

Παράλληλα, η ενεργή παρουσία ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεων, ακτιβιστών αλλά και η δημιουργία και δραστηριότητα μικρότερων ΛΟΑΤΚΙ+ ομάδων (π.χ. σε σχολές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης) βοήθησαν πολύ στην ορατότητα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Υπήρξαν όμως και δυσάρεστα γεγονότα που στάθηκαν αφορμή να συζητηθούν ζητήματα που αφορούν ζητήματα σεξουαλικότητας, έκφρασης φύλου και ισότητας.

Ο βασανισμός του Βαγγέλη Γιακουμάκη, οι δυσκολίες που βίωσε ο σύντροφος του ηθοποιού Μηνά Χατζησάββα όταν αυτός έφυγε από τη ζωή, η αυτοκτονία του 15χρονου Νικόλα στην Αργυρούπολη και η δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου. Αυτά τα γεγονότα απασχόλησαν την κοινή γνώμη και έστω με αυτόν τον σκληρό τρόπο αποτέλεσαν τροφή για σκέψη.

Όλες αυτές οι ζυμώσεις φέρνουν τελικά την ελληνική κοινωνία κάποια βήματα πιο μπροστά ως προς τον βαθμό κατανόησης, ενσυναίσθησης και σεβασμού των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων.

Ως προς τις κυβερνητικές αποφάσεις των τελευταίων χρόνων, σχετικά με τα δικαιώματα της κοινότητας και αν αυτές είναι επαρκείς για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των μελών της Μαρία Πατεράκη υποστήριξε:

Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πως τα νομοθετικά βήματα που έγιναν από το 2015 και μετά κατοχυρώνουν ως προς κάποιο βαθμό ορισμένα δικαιώματα που άλλοι πολίτες άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης απολαμβάνουν ήδη εδώ και αρκετά χρόνια. Η πλήρης ισότητα θα έρθει με το δικαίωμα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στον πολιτικό γάμο και στην τεκνοθεσία, αλλά και με την βελτίωση όσων νόμων υπάρχουν αυτή τη στιγμή και δημιουργούν αποκλεισμούς για λόγους σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου και χαρακτηριστικών φύλου (π.χ. αποκλεισμός από την αιμοδοσία ατόμων που έχουν σχέσεις με άτομα του ίδιου φύλου).

Εξίσου σημαντικό να προχωρήσουν νομοθετήματα που αφορούν την προστασία των διαφυλικών άτομων (ίντερσεξ) από μη αναγκαίες ιατρικές πράξεις κανονικοποίησής τους. Η γνώση των ζητημάτων που αντιμετωπίζουν τα ίντερσεξ άτομα έχει αρχίσει να διαδίδεται μέσω των οργανώσεων και των ακτιβιστών τα τελευταία λίγα χρόνια. Γι αυτό, έχει νόημα να εξηγήσουμε και στους αναγνώστες σας τι σημαίνει η ίντερσεξ κατάσταση και ποιες είναι οι σοβαρότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ίντερσεξ άνθρωποι. Η ταξινόμηση, ιατρικά, του βιολογικού φύλου προκύπτει από τα βιολογικά χαρακτηριστικά. Τέτοια είναι το ορμονικό προφίλ, τα εσωτερικά και εξωτερικά γεννητικά όργανα. Τα τελευταία χρόνια, όμως, γνωρίζουμε πως υπάρχουν άνθρωποι που έχουν γεννηθεί με βιολογικά χαρακτηριστικά και από τα δύο φύλα. Όταν κατά την κύηση διαπιστωθεί κάποια εμφανής ίντερσεξ κατάσταση, σε πολλές περιπτώσεις, οι γιατροί προτρέπουν τους γονείς να διακόψουν την κύηση. Η προτροπή αυτή δεν έχει να κάνει με πιθανά προβλήματα υγείας που μπορεί να συνυπάρχουν στο έμβρυο. Σε άλλες πάλι περιπτώσεις, αν γεννηθεί το παιδί, οι γονείς πιέζονται να συναινέσουν ώστε να γίνουν χειρουργικές επεμβάσεις στο μωρό προκειμένου να κανονικοποιηθεί. Από τα βιώματα των ίδιων των ίντερσεξ ανθρώπων γνωρίζουμε ότι αυτές οι ιατρικές παρεμβάσεις μπορεί να έχουν πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην σωματική άρα και στην ψυχική υγεία των ανθρώπων μελλοντικά. Σε κάποιες χώρες της Ευρώπης τα ιατρικά πρωτόκολλα έχουν αλλάξει προστατεύοντας έτσι τα ίντερσεξ άτομα από τέτοιες παρεμβάσεις.

Ωστόσο, είμαστε αρκετά μακριά από άλλες χώρες και αυτό επιβεβαιώνεται με κάθε καταδίκη της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για υποθέσεις που αφορούν αποκλεισμούς των ΛΟΑΤΚΙ+ από δικαιώματα που απολαμβάνουν οι μη ΛΟΑΤΚΙ+ πολίτες.

Ποιοι μπορούν να ζητήσουν πληροφορίες, ενημέρωση, βοήθεια από το Πολύχρωμο Σχολείο;

Εκπαιδευτικοί, γονείς, σύλλογοι εκπαιδευτικών, σύλλογοι γονέων, φορείς και οργανώσεις που ασχολούνται με την εκπαίδευση, έφηβοι και έφηβες ΛΟΑΤΚΙ+ και μη, άτομα που ασχολούνται επαγγελματικά με την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων, κοινωνικοί λειτουργοί. Είναι σημαντικό να τονίσω ότι το Πολύχρωμο Σχολείο δεν παρέχει υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης και συμβουλευτικής, για την ώρα. Όμως όταν φτάνουν σχετικά αιτήματα παραπέμπουμε τα άτομα σε κατάλληλες δομές που υπάρχουν για τον σκοπό αυτό. Αυτό που μέχρι σήμερα κάνουμε σαν συλλογικότητα είναι να παρέχουμε την καλύτερη δυνατή πληροφορία μέσω του υλικού που δημιουργούμε και μεταφράζουμε.

Από την εμπειρία σας στις περιπτώσεις που σας ζήτησαν βοήθεια, καθοδήγηση, πόσο εύκολο είναι για έναν νέο άνθρωπο το coming out στην μέση ελληνική οικογένεια του 2019;

Το coming out είναι ξεχωριστή εμπειρία για το κάθε άτομο και οι περιπτώσεις ποικίλουν. Με το Πολύχρωμο Σχολείο έχουν επικοινωνήσει άτομα που δεν αντιμετώπισαν προβλήματα στην οικογένεια, αλλά στο σχολικό περιβάλλον. Σε άλλες περιπτώσεις, ενημερωθήκαμε πως υπήρξε σωματική βία και απειλές για εγκατάλειψη του νεαρού ατόμου από τον γονέα. Κατά κύριο λόγο, αυτό που επικοινωνείται σε μας είναι ζητήματα που δεν αφορούν τόσο την οικογένεια όσο το τι βιώματα έχει το ΛΟΑΤΚΙ+ άτομο μέσα στο σχολικό περιβάλλον.

Τί συμβουλεύετε τα νέα παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα με την αποδοχή τους από το οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον;

Η αναζήτηση στήριξης και βοήθειας από ειδικούς είναι μια σωστή επιλογή για ένα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομο που προσπαθεί να διαχειριστεί συγκρούσεις και δυναμικές που γεννά η μη αποδοχή της ταυτότητάς του από το ευρύτερο περιβάλλον. Έχει σημασία, όμως, πόσο σοβαρά προβλήματα αντιμετωπίζει. Αν κινδυνεύει η σωματική του ακεραιότητα, η ζωή του, αν δέχεται καθημερινή σωματική και ψυχολογική βία ή αν βιώνει αμφισβήτηση, αν υποτιμώνται τα συναισθήματά του ή οι προβληματισμοί του. Όλα αυτά δεν είναι ίδιες περιπτώσεις και χρήζουν διαφορετικής αντιμετώπισης. Τα καλά νέα είναι ότι η σημερινή ελληνική πραγματικότητα παρέχει κάποιες επιλογές για πολλές διαφορετικές περιπτώσεις. Η γραμμή «Δίπλα σου – 11528» παρέχει δωρεάν υποστήριξη σε ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα που αντιμετωπίζουν και τέτοιες προκλήσεις. Ο Συνήγορος του Παιδιού είναι θεσμός που έχει κληθεί να αντιμετωπίσει σοβαρά περιστατικά ακραίας βίας κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Η Colour Youth είναι μια οργάνωση που απευθύνεται σε νεαρά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και ασχολείται με ζητήματα που μπορεί να αντιμετωπίζουν.

Σχετικά με το πώς είναι τα πράγματα στο σχολικό χώρο και αν παρατηρούνται σημαντικά προβλήματα μεταξύ μαθητών (εκφοβισμός, λεκτική ή σωματική κακοποίηση) προς τα ΛΟΑΚΤΙ+ παιδιά δήλωσε:

Η σχολική κοινότητα δεν αποτελεί φιλόξενο περιβάλλον για τα ΛΟΑΤΚΙ+ νεαρά άτομα. Ξέρουμε ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των εκπαιδευτικών δεν έχει λάβει ποτέ καμία επιμόρφωση σχετικά με τα ΛΟΑΤΚΙ+ θέματα. Επομένως, δεν είναι σε θέση να επικοινωνήσει σωστά και μη κακοποιητικά τα θέματα αυτά με τα παιδιά. Πολύ περισσότερο δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει θέματα ομοτρανσφοβικού εκφοβισμού γιατί δε μπορεί καν να τα αναγνωρίσει ως τέτοια. Το Πολύχρωμο Σχολείο επιμένει να ζητά από την κάθε διοίκηση του Υπουργείου Παιδείας να αποστείλει στα σχολεία κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση των ΛΟΑΤΚΙ+ θεμάτων εντός του σχολείου, αλλά αυτό δεν έχει επιτευχθεί μέχρι ώρας. Οι κατευθυντήριες γραμμές είναι προϊόν συνεργασίας πολλών οργανώσεων που ασχολούνται με τα ανθρώπινα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Το Πολύχρωμο Σχολείο για πολλά χρόνια κατέγραφε περιστατικά ομοτρασφοβικού εκφοβισμού και ο αριθμός αυτών ξεπερνά τα 700.

Πόσο ομοφοβικό-τρανσφοβικό θεωρείτε ότι είναι το Ελληνικό Σχολείο του σήμερα από την πλευρά των δασκάλων και καθηγητών, τόσο στην ίση αντιμετώπιση προς τους μαθητές, όσο και στην αποδοχή και το σεβασμό προς τους ΛΟΑΚΤΙ+ καθηγητές;

Θυμάμαι, κατά τη διάρκεια μιας επιμορφωτικής διημερίδας, μια συνάδελφος με δάκρυα στα μάτια είπε πως εκείνες τις δύο μέρες συνειδητοποίησε πόσο κακό μπορούμε να κάνουμε στα παιδιά άθελά μας. Οι εκπαιδευτικοί είμαστε άνθρωποι που κουβαλάμε τις προσωπικές μας προκαταλήψεις, φοβίες και άμυνες. Αν δεν μας δοθούν τα εργαλεία και η έγκυρη επιστημονική πληροφόρηση είναι πολύ πιθανό να μεταφέρουμε την ομοτρανσφοβία μας στα παιδιά. Όχι επίτηδες και ούτε για να τα πληγώσουμε. Απλώς γιατί πιστεύουμε ότι αυτό που ξέρουμε είναι το σωστό. Η άγνοια, λοιπόν, οι προκαταλήψεις, η φοβία να μην μπλέξουμε, η άρνηση να επιμορφωθούμε κάνουν σήμερα τα ελληνικά σχολεία χώρους όπου τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα δεν νιώθουν ασφαλή και αποδεκτά. Οι ΛΟΑΤΚΙ+ εκπαιδευτικοί, ακριβώς επειδή φοβούνται ότι θα συκοφαντηθούν, θα γίνουν αντικείμενο χυδαίου κουτσομπολιού είτε από συναδέλφους είτε από την ευρύτερη σχολική κοινότητα, κατά πλειονότητα, δεν νιώθουν ενδυναμωμένοι να εκφράσουν την ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητά τους. Από τη στιγμή που ΛΟΑΤΚΙ+ νέα άτομα και ΛΟΑΤΚΙ+ εκπαιδευτικοί δε νιώθουν ασφαλείς, το ελληνικό σχολείο θα παραμένει ομοτρανσφοβικό.

Ποιες είναι οι μελλοντικές σας δράσεις, τα μελλοντικά σας σχέδια;

Θέλουμε να παραμένουμε δραστήρια οργάνωση σε ό,τι αφορά την παραγωγή υλικού, την συμμετοχή και την υλοποίηση προγραμμάτων που στοχεύουν στην ενημέρωση και στην ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών και να συνεχίσουμε να επικοινωνούμε σε φορείς και θεσμούς την ανάγκη που υπάρχει να προστατευθούν τα ΛΟΑΤΚΙ+ νεαρά άτομα εντός της σχολικής κοινότητας.

Πηγή: news247.gr

Πόσες «επιστημονικές» θέσεις υπάρχουν για την ομοφυλοφιλία;

Σήμερα δημοσιεύεται ένα άρθρο στη Huffington Post Greece του κου Βασίλειου Θερμού, παιδοψυχιάτρου και ιερέα, που ασχολείται έντονα τα τελευταία χρόνια με ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου. Το άρθρο θα μπορούσε να αποτελεί απλά ένα παθολογιοποιητικό, ομοφοβικό κείμενο, όπως πολλά άλλα που δημοσιεύονται συχνά. Με μία διαφορά: ο συντάκτης του άρθρου δεν εκφράζει μία απλή άποψη, αλλά μιλά με την επιστημονική του ιδιότητα προσεγγίζοντας δήθεν «επιστημονικά» το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, μεταξύ άλλων, ο κος Θερμός:

  • Θεωρεί ότι η προσωπική αίσθηση και ταυτότητα του σεξουαλικού προσανατολισμού ενός ατόμου επηρεάζεται από το περιβάλλον και αλλάζει ανάλογα με τις συνθήκες (αναφέρει την περίπτωση ενός εφήβου, που μετά από τη συμπεριληπτική στάση μιας ψυχολόγου που μιλούσε για λοατκι+ θέματα στο σχολείο, επηρεάστηκε και βεβαιώθηκε ότι είναι γκέι, αφού «όπως είναι αναμενόμενο, η αίσθηση του Λευτέρη ότι είναι ομοφυλόφιλος, έγινε πλέον πεποίηθηση»)
  • Συνδέει ευθέως την ομοφυλοφιλία με την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, σε μια ευθέως παθολογιοποιητική προσέγγιση. Η επιστήμη και η επιδημιολογία έχουν λύσει εδώ και χρόνια τη διαφορά της απλής ταυτόχρονης εμφάνισης διαφορετικών χαρακτηριστικών ή/και διαταραχών σε ένα άτομο, με την αιτιώδη συσχέτισή τους. Με λίγα λόγια ακόμα και αν ο «Λευτέρης» έχει ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή αυτό καθόλου δε σημαίνει ότι αναιρεί τον ομόφυλο αυτοπροσδιορισμό του. Έχουμε βέβαια πολλές έρευνες που εξηγούν πώς τα νεαρά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα τείνουν να αναπτύσσουν αγχώδεις διαταραχές (μεταξύ αυτών και ιδεοψυχαναγκαστική) ακριβώς λόγω της επίδρασης του στίγματος και της ομοφοβίας. Ο κος Θερμός εδώ σε ένα ευφάνταστο πλοτ τουίστ, ξεχνά τις έρευνες που αφορούν το 2ο και κυρίαρχο ζήτημα, και αντιστρέφει την πορεία των πραγμάτων.
  • Ολόκληρο το κείμενό του δεν έχει ένα ίχνος πληροφορίας για την επίδραση των διακρίσεων, την ομοφοβία και την ψυχική υγεία των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων μέσα από το πρίσμα των πιο σύγχρονων, έγκυρων και πλέον ελεγμένων επιστημονικών δεδομένων που –εδώ και δεκαετίες πλέον- είναι απολύτως αποπαθολογιοποιητικά. Ακόμα και αν υπήρχαν επιστημονικά στοιχεία που να μας επέτρεπαν να συζητήσουμε την προσέγισή του –έστω και για να την απορρίψουμε, δεν υπάρχει τίποτα πιο αντιδεοντολογικό και αντιεπιστημονικό από το να αποκρύπτει ελεγμένα και έγκυρα δεδομένα ετών που αφορούν το ζήτημα στο οποίο αναφέρεται.

Πάμε όμως τώρα στη μεγάλη εικόνα, πέρα από ένα άρθρο και ένα πρόσωπο. Τα τελευταία χρόνια τα ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου έχουν έρθει έντονα στο προσκήνιο λόγω των θεσμικών, νομοθετικών και κοινωνικών βημάτων που παρατηρούνται. Ταυτόχρονα, παρατηρείται ένα όλο και αυξανόμενο ενδιαφέρον των ειδικών ψυχικής υγείας να μιλούν δημόσια για αυτά τα ζητήματα με την επαγγελματική τους ιδιότητα. Εδώ και 7 περίπου χρόνια που ασχολούμαι πιο συντονισμένα με αυτό το ζήτημα, τις στάσεις δηλαδή των «ειδικών» σε ΛΟΑΚΤΙ+ θέματα, παρατηρώ μία ενδιαφέρουσα εξέλιξη στο δημόσιο λόγο τους τόσο σε ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού όσο και σε ζητήματα ταυτότητας φύλου (σ.σ: εδώ ξεκαθαρίζω ότι όσα περιγράφονται παρακάτω δεν αφορούν βέβαια όλους-ες τους συναδέλφους και τις προσωπικές τους πρακτικές στη δουλειά τους, αλλά τα σημεία του πιο έντονου δημόσιου διαλόγου για το θέμα):

Αρχικά, οι ειδικοί κρατούσαν μια ευθέως παθολογιοποιητική στάση, εντελώς έξω από κάθε επιστημονικό δεδομένο και διεθνή κατευθυντήρια γραμμή: για παράδειγμα o Θάνος Aσκητής μας ενημέρωνε ότι υπάρχουν διαφορετικά είδη λεσβιών και εξηγούσε ότι μια «θηλυκή λεσβία» μπορεί να «αλλάξει», ενώ πλειάδα ειδικών έλεγε ότι «η επιστήμη δεν έχει καταλήξει» στο ζήτημα της ομόφυλης γονεϊκότητας, παρασύροντας μέχρι και τον τότε πρωθυπουργό, Α. Τσίπρα, σε μία ίδια δήλωση που τον άφηνε εκτεθειμένο απέναντι σε όλα τα επιστημονικά δεδομένα του δυτικού κόσμου.

Ταυτόχρονα, η Ελληνική Παιδοψυχιατρική Εταιρεία (με κύριους εκπροσώπους στο δημόσιο λόγο της τους Θερμό, Προκοπάκη, Σουμάκη), λίγο πριν την ψήφιση της ΝΑΤΦ εξέδωσε ένα τόσο ακραία τρανσφοβικό και αντιεπιστημονικό δελτίο τύπου, που έκανε εξειδικευμένους συναδέλφους από το εξωτερικό να επικοινωνούν μαζί μας ενοχλημένοι για τη διάδοση της αντιεπιστημονικότητας, αλλά και την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία να κρατά αποστάσεις εκδίδοντας άλλο δελτίο τύπου, με τελείως διαφορετική ρητορική. Σε εκείνη την περίοδο υπήρχαν και κάποιοι δημόσιοι διαξιφισμοί με επιχειρήματα, όπως για παράδειγμα η συνάντησή μου με την κα Προκοπάκη σε εκπομπή ιδιωτικού καναλιού. Λίγο καιρό μετά, το απόσπασμα της συζήτησής μας, όπως και άλλων σχετικών συναντήσεων, διαγράφηκαν από το you tube όπου είχαν ανέβει, μετά από αίτημα «κάποιου από τους εικονιζόμενους», όπως αναφέρεται στην εν λόγω πλατφόρμα. Το αίτημα προφανώς δεν ήταν δικό μου. Ενδεικτικά να πω ότι ομιλία και άρθρα της κας Προκοπάκη χρησιμοποιήθηκαν από βουλευτές της Χρυσής Αυγής κατά τη συζήτηση της ΝΑΤΦ στη βουλή, ως επιστημονικές θέσεις που εξηγούσαν την καταψήφιση του νομοσχεδίου εκ μέρους τους.

Όσο η διάχυση της επιστημονικής πληροφορίας προχωρούσε, (τόσο με την περαιτέρω γνωστοποίηση της κατάργησης της «Διαταραχής Ταυτότητας Φύλου» στις τότε εκδόσεις των διαγνωστικών εγχειριδίων όσο και με τις αντιδράσεις της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και κάποιων ειδικών που αρθρώναμε καταδικαστικό λόγο απέναντι στην αντιεπιστημονικότητα), η ρητορική των σχετικών κύκλων επαγγελματιών άλλαξε. Παρέμεινε βέβαια η ομοφοβία, αμφιφοβία και τρανσφοβία στα λόγια τους, άρχισαν όμως να μη χρησιμοποιούν εκφράσεις που θα μπορούσαν εύκολα να τους οδηγήσουν στο αντίστοιχο πειθαρχικό όργανο των Συλλόγων τους. Ταυτόχρονα, συμπεριέλαβαν στις παρουσιάσεις τους τις διεκδικήσεις της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας για αποπαθολογιοποίηση, παρουσιάζοντάς τες ως ακραίες φωνές (και όχι υπερασπιστικές των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων), σε μία απόπειρα να δείξουν ότι η δική τους στάση ήταν ανάλογη μιας μετριοπαθούς, επιστημονικής θέσης. Η αντιεπιστημονικότητά τους βέβαια παρέμενε, καθώς όποτε ρωτούνταν -από όσες ψυχολόγους ήμασταν παρούσες σε σχετικές ημερίδες και συνέδρια και γνωρίζουμε καλά το αντικείμενο- για όλα τα επιστημονικά δεδομένα που ισχύουν σε όλο το δυτικό κόσμο αλλά εκείνοι δεν τα ακολουθούν, μας απαντούσαν ότι έχουν δικαίωμα στην έκφραση διαφορετικών επιστημονικών απόψεων.

Με λίγα λόγια η δημόσια στάση τους συμπυκνώνεται ως εξής: δεν αναφέρονται στα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα ως ψυχικά ασθενή λόγω της ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητάς τους, ούτε προτείνουν ευθέως θεραπείες μεταστροφής, αλλά ολόκληρη η προσέγγιση, η ρητορική και η πρακτική τους ενισχύει τις διακρίσεις, συνδέει τις ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητες με παθολογίες και εντείνει το στίγμα.

Τη συνέχιση αυτής της στάσης τους βέβαια, την εξυπηρετεί ιδανικά το νομοθετικό σύστημα της Ελλάδας σε σχέση με τη δεοντολογία των ειδικών ψυχικής υγείας. Οι σύλλογοι των σχετικών επαγγελμάτων ουσιαστικά δεν υπάρχουν, όσοι υπάρχουν δεν είναι καθόλου επιμορφωμένοι και ευαισθητοποιημένοι σε αυτά τα ζητήματα και πολλοί δεν προβλέπουν καν την υποχρεωτική συμμετοχή των επαγγελματιών σε αυτούς για την απόκτηση άδειας άσκησης επαγγέλματος, άρα δεν μπορούν να επιβάλλουν και πειθαρχικές κυρώσεις. Υπάρχει ένα γραφείοστο Υπουργείο Υγείας για καταγγελίες κακών πρακτικών, σε περίπτωση παραβίασης του κώδικα δεοντολογίας, αλλά ο ίδιος ο κώδικος παραμένει εξαιρετικά ασαφής και βέβαια δεν αναφέρεται πουθενά στα ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα.

Το πρώτο σύντομο άρθρο μου για το θέμα δημοσιεύτηκε στο Antivirus στις αρχές του 2015, δεχόμενη «συμβουλές» να μην κατονομάζω συναδέλφους που κάνουν κατάχρηση της εξουσίας τους για να αναπαράγουν εν γνώσει τους αντιεπιστημονικό λόγο. Σχετικές δημόσιες συζητήσεις με ειδικούς ψυχικής υγείας είχαν γίνει και νωρίτερα. Τώρα, το 2019, συζητάμε ακόμα τα ίδια ζητήματα και κάτι μου λέει ότι έχουμε δρόμο μπροστά μας.

Εδώ και ένα χρόνο, στο πλαίσιο της δουλειάς μας στο Orlando LGBT+ διενεργούμε την Πρώτη Πανελλήνια Έρευνα για τις Στάσεις, τις Αντιλήψεις και τις Πρακτικές των Ειδικών Ψυχικής Υγείας. Άτομα σπάνε την ανωνυμία τους στα ερωτηματολόγια, λέγοντάς μας ότι θέλουν να επικοινωνήσουμε μαζί τους γιατί χρειάζονται να συζητήσουν τα όσα κακοποιητικά άκουσαν στην ψυχοθεραπεία τους. Τα πρώτα αποτελέσματα που έχουμε στα χέρια μας δεν είναι ευχάριστα και πρόκεται να παρουσιαστούν στην Αθήνα το επόμενο διάστημα. Μπορείτε να τη συμπληρώσετε, και να συνεισφέρετε στη διάχυση της πληροφορίας εδώ.

Αντί επιλόγου, θα κλείσω με δυο-τρεις ανώνυμες μαρτυρίες, όπως καταγράφονται σε κάποια από αυτά τα ερωτηματολόγια, που δείχνουν όλη την απόσταση ανάμεσα σε έναν ανοιχτό, υποστηρικτικό επαγγελματία και το αντίθετο:

«Άκρως κακοποιητική και τραυματική εμπειρία (…). Ενοχοποιήθηκα για ό,τι μου συνέβη και παθολογιοποιήθηκε η εμπειρία μου, πείστηκα ότι έχω πρόβλημα για το οποίο χρειάζομαι κι άλλη θεραπεία, ποτέ δεν αναγνωρίστηκε το βίωμα μου σαν θέμα σεξουαλικού προσανατολισμού από τον ψυχοθεραπευτή μου, παρά μόνο σαν προβληματική και «ανορίωτη» συμπεριφορά».

«Υποστήριζε πως ο σεξουαλικός προσανατολισμός μπορεί να αλλάξει και με «ενθάρρυνε» να σκεφτώ τον εαυτό μου σε σχέσεις με άτομα του άλλου φύλου, παρότι εγώ ήμουν πολύ ξεκάθαρος και σαφής στο ότι δεν με ενδιαφέρει να αλλάξω το σεξουαλικό μου προσανατολισμό.»

«Υπήρχε αυτονόητη αναγνώριση του δικαιώματός μου στον αυτοπροσδιορισμό και αγάπη, και ανοιχτά η παραδοχή από μέρους της ότι δεν γνωρίζει αρκετές παραμέτρους. Ήταν εμφανές ότι παράλληλα με τη δουλειά μας μπήκε στη διαδικασία επιμέρους εκπαίδευσης.»

Έλενα-Όλγα Χρηστίδη
Ψυχολόγος MSc, Επιστημονικά Υπεύθυνη Orlando LGBT+ Ψυχική Υγεία Χωρίς Στίγμα

 

*αναδημοσίευση από avmag.gr

Η περίπτωση Μόρφου και η ανάγκη έκδοσης εγκυκλίου στην Εκπαίδευση

Μπορεί να επηρεάσει η “αθώωση” του Μόρφου την κατάσταση στην εκπαίδευση; Πώς κυριαρχούν οι ακραίοι θρησκόληπτοι έναντι του νηφάλιου λόγου; Πώς αυτό θα επηρεάσει τον λόγο που ακούν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και οι οικογένειές τους στις σχολικές τάξεις;  Πώς θα μεταφραστεί στην στάση όσων ατόμων ασκούν ομοφοβικό ή τρανσφοβικό εκφοβισμό;

Ας θυμηθούμε το περιστατικό του 15χρονου Νικόλα από την Αργυρούπολη που αυτοκτόνησε μόλις πριν ένα χρόνο, έχοντας ακούσει μέσα στην τάξη και από το στόμα καθηγήτριάς του ότι «οι γκέι είναι άρρωστοι». Το βασικό πρόβλημα σε περιπτώσεις σαν του Νικόλα είναι ότι οι σύμμαχοι, οι φίλοι δηλαδή, οι παρατηρητές του εκφοβισμού που ασκούσαν άλλα παιδιά ή ενήλικα άτομα, έχουν μετά από την ασαφή στάση του σχολείου και τα αρνητικά λόγια που έχουν ακούσει από εκπαιδευτικούς πολύ λιγότερες δυνατότητες να κινητοποιηθούν αποτελεσματικά. Κάθε φορά που εκφράζονται μισαλλόδοξες αντιλήψεις από άτομα που φέρουν συγκεκριμένους ρόλους και λειτουργούν ως αυθεντίες (επιστήμονες, εκπαιδευτικοί, πνευματικοί καθοδηγητές κ.α.) όχι μόνο ενισχύεται ο κοινωνικός πανικός και ενδυναμώνεται το κοινωνικό μίσος αλλά περιορίζεται σε πολλά επίπεδα η δυνατότητα ενσυναίσθησης, ευαισθητοποίησης κι ενεργοποίησης των ατόμων που παρατηρούν την κακοποίηση.

Ξέρουμε μέχρι σήμερα ότι στην εκπαίδευση οποιοσδήποτε εκπαιδευτικός ή σύλλογος διδασκόντων/διδασκουσών ενδέχεται να αυθαιρετεί σε μία σειρά ζητημάτων που αφορούν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Οι περισσότεροι σύλλογοι δεν έχουν ιδέα τι πρέπει να κάνουν επιστημονικά και παιδαγωγικά απέναντι σε ένα περιστατικό που σχετίζεται με θέματα σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας/έκφρασης φύλου και χαρακτηριστικών φύλου.

Αναφέρονται παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ακριβώς λόγω της έλλειψης οδηγιών από το Υπουργείο Παιδείας. Οι εκπαιδευτικοί είναι ανεπιμόρφωτοι και δεν υπάρχουν σχετικές δομές εποπτείας και ελέγχου. Πρωτοβουλίες εξειδικευμένης επιμόρφωσης πάνω σε αυτά τα ζητήματα όπως το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα HOMBAT (1) έχουν ξεκινήσει, αλλά δεν μπορούν να καλύψουν όλα όσα θα έπρεπε να κάνει το κράτος.

Οι εκπαιδευτικοί όταν καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα σοβαρό σχετικό ζήτημα στο σχολείο, ή ακόμα και σε απλές περιπτώσεις σχολιασμού της επικαιρότητας ή σε ερωτήματα των παιδιών, συνήθως παίρνουν θέση και εκφράζουν άποψη με βάση τις προσωπικές τους προκαταλήψεις, κοινωνικές ή θρησκευτικές. Αυτό συμβαίνει αφενός επειδή στην συντριπτική τους πλειοψηφία δεν έχουν λάβει ειδική επιμόρφωση και δυστυχώς παραμένουν αδαείς και αφετέρου επειδή δεν υπάρχουν κατευθυντήριες γραμμές από το υπουργείο γύρω από θέματα φύλου και σεξουαλικότητας. Ένας άλλος πολύ σημαντικός λόγος που αναπαράγει την στρεβλή αυτή κατάσταση ακόμα και σε περιπτώσεις εκπαιδευτικών που έχουν επαρκείς γνώσεις είναι η αίσθησή τους ότι πιέζονται από αυτό που είναι αντιληπτό ως «η άποψη της κοινωνίας», άρα υποθετικά και των γονέων, οπότε θεωρείται ότι είναι αναγκασμένοι να αθετήσουν τις παιδαγωγικές κι επιστημονικές θέσεις και να συμμορφωθούν με το «παραδεδομένο». Όμως οι παρωχημένες απόψεις δεν είναι απόψεις του συνόλου των γονέων ή ακόμα και των πιστών ατόμων, σε καμιά περίπτωση. Άλλο τι «θεωρούμε», άλλο τι ισχύει. Μία στοιχειώδης έρευνα για τις στάσεις και τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών και των γονέων γύρω από ζητήματα φύλου, σχέσεων και σεξουαλικότητας, θα αναδείκνυε πολλά θετικά και αρνητικά που θα ήταν απαραίτητα για τον σχεδιασμό κατάλληλων παρεμβάσεων.

Πώς είναι λοιπόν δυνατόν να συμβαίνουν ακραία περιστατικά χωρίς συνήθως να συναντούν άμεση αντίδραση από όλη την σχολική κοινότητα; Μα πολύ απλά, γιατί με βάση το κρυφό αναλυτικό μας πρόγραμμα (hidden curriculum) σε ζητήματα σεξουαλικότητας και φύλου έχουμε περίπτωση “εξαίρεσης”, δηλαδή περίπτωση στην οποία δεν εφαρμόζονται όλα όσα έχει κατακτήσει η κοινωνία, επιστημονικά και νομικά/δικαιωματικά. Άλλωστε στα σχολεία μας δεν έχουμε καταφέρει ακόμα, μετά από πενήντα χρόνια συζητήσεων, να έχουμε σεξουαλική εκπαίδευση, συμπεριληπτική, ολιστική και διαθεματική, ούτε καν στην πιο απλή μορφή της. Παρά την εκφρασμένη σύμφωνη γνώμη όλων των κυβερνήσεων, των γονέων και των εκπαιδευτικών. Η δύναμη του κρυφού αναλυτικού προγράμματος και του μικρού πυρήνα ακραίων που το εκφράζουν, λειτουργεί καταλυτικά. Με πιο απλά λόγια, αναφερόμαστε σε δικαιώματα και ζητήματα για τα οποία η κυρίαρχη θρησκεία (αυτή ορίζει κατά βάση το κρυφό αναλυτικό πρόγραμμα) έχει διαφοροποιημένες και αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις και δεν μπορεί να καταλήξει σε ένα αφήγημα που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες κοινωνικές πραγματικότητες και ανάγκες. Άρα ξέρουμε ότι στην πράξη, αν δεν δοθούν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές με βάση τον νόμο αλλά και το πραγματικό αναλυτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας, θα εφαρμοστεί η θέση του κρυφού αναλυτικού προγράμματος. Ας είναι αντιπαιδαγωγική και αντιεπιστημονική. Επιτρέπουμε δηλαδή να έχει τον έλεγχο το ακραίο θρησκόληπτο 10% της ελληνικής κοινωνίας, εις βάρος ακόμα και των υπολοίπων πιστών της κυρίαρχης θρησκείας. Πόσο μάλλον των ατόμων που δεν ανήκουν στο ίδιο δόγμα/θρησκεία ή δεν θρησκεύουν.

Μας έχουν έρθει μάλιστα πολλές αναφορές για απαράδεκτες ομοτρανσφοβικές ή ιντερφοβικές τοποθετήσεις και δηλώσεις εκπαιδευτικών μέσα στην τάξη, την ώρα του μαθήματος. Έχουμε αναφορές από παιδιά που έχουν υποστεί χλευασμό, περιθωριοποίηση, ή ακόμα και συστηματικές διακρίσεις και απαξίωση από την ίδια την διεύθυνση του σχολείου ή την ευρύτερη διοίκηση εκπαίδευσης. Ειδικά για την πλέον αποσιωπημένη ομάδα, αυτή των ίντερσεξ παιδιών/ενηλίκων, μπορείτε να ενημερωθείτε για τις διακρίσεις και την παραβίαση των δικαιωμάτων τους εδώ (2) και από την ομιλία μητέρας ίντερσεξ παιδιού στο TEDx Λέσβος το 2018 (3).

Μέχρι και φυλλάδια από «πρωτοβουλίες» με θρησκόληπτες θέσεις έχουν μοιραστεί, κατά την διάρκεια της Θεματικής Εβδομάδας. Δυστυχώς έχουμε ενδείξεις ότι η εισαγωγή του άξονα των Έμφυλων Ταυτοτήτων, αν και θετική κίνηση, αντί να περιορίσει την αυθαιρεσία έδωσε σε κάποιες περιπτώσεις νέες ευκαιρίες για την αναπαραγωγή των χειρότερων μορφών της από θρησκόληπτους/ες εκπαιδευτικούς. Αυτό συνέβη επειδή δεν υπήρξαν παράλληλα σαφή πλαίσια εντός του εκπαιδευτικού συστήματος, με κατευθυντήριες γραμμές, ύπαρξη συμπεριληπτικής σεξουαλικής εκπαίδευσης και συστηματικών επιμορφώσεων από την μεριά του Υπουργείου. Πολλά παιδιά άκουσαν και διάβασαν μισαλλόδοξες θέσεις και δηλώσεις που δεν είχαν εγκριθεί βέβαια από το υπουργείο, αλλά επίσης δεν είχαν οριοθετηθεί. Γνωρίζουμε ότι τέτοιες θέσεις και δηλώσεις επηρεάζουν άμεσα την ζωή των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στα σχολεία. Όχι μόνο των ίδιων των ατόμων, αλλά και των οικογενειών τους. Και οι επιπτώσεις αυτές δεν περιορίζονται στους τέσσερις τοίχους της σχολικής τάξης βέβαια. Ακολουθούν τα άτομα σε μια σειρά από σημαντικές αποφάσεις ή ζητήματα της ζωής τους.

Στην Έρευνα για το Σχολικό Κλίμα που πραγματοποίησε η Colour Youth Κοινότητα LGBT Νέων Αθήνας μπορείτε να διαβάσετε πώς περιγράφουν τα ίδια τα παιδιά το τι ακούν στα σχολεία (4). Επίσης μπορείτε να διαβάσετε τα αποτελέσματα της Έρευνας για την Εμπειρία των Εκπαιδευτικών από την Υλοποίηση του Θεματικού Άξονα για τις Έμφυλες Ταυτότητες που πραγματοποιήθηκε από το Πολύχρωμο Σχολείο (5).

Σε κάποιες περιπτώσεις τα παιδιά προσπαθούν να βελτιώσουν την κατάσταση με προσφυγή στον Σύλλογο διδασκόντων/διδασκουσών, σε φορείς και οργανώσεις ή τον Συνήγορο του Παιδιού, σε άλλες καταφέρνουν με σωστή διαμεσολάβηση να κάνουν υποφερτή την κατάσταση, σε άλλες αναγκάζονται να αλλάξουν σχολικό περιβάλλον, ζήτημα που συνιστά από μόνο του παραβίαση δικαιωμάτων.

Δυστυχώς όμως στις περισσότερες περιπτώσεις δεν μιλούν και κάνουν υπομονή μέχρι να τελειώσουν το σχολείο, στην προσπάθειά τους να ξεμπερδέψουν με όλο αυτό το κακοποιητικό πλαίσιο όσο πιο ήσυχα γίνεται και προσπαθώντας να αποφύγουν το άουτιγκ (την αθέλητη γνωστοποίηση των χαρακτηριστικών τους σε άτομα που ενδέχεται να λειτουργήσουν κακοποιητικά) στο ευρύτερο ή στενότερο οικογενειακό τους πλαίσιο.

Ο λόγος του Μόρφου μπορεί να ακούστηκε ως γραφικός και περιθωριακός από τον περισσότερο κόσμο στην Κύπρο, την Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως, ακόμα και από ιεράρχες. Διαβάστε την εξαιρετική επιστολή του Μητροπολίτη Σικάγου κ. Ναθαναήλ (6) με την οποία κατακεραυνώνει τον Μόρφου, μιλώντας μεταξύ άλλων για επιστημονική άγνοια, για αστήρικτη θεολογία, για κίνδυνο διχόνοιας που διαχέεται στην οικογένεια για μια αβάσιμη ευθύνη των γονιών, αλλά και για τα κουτσουμπολιά που δημιουργούνται για τη σεξουαλική ζωή των γονιών. Όμως παράλληλα έχουμε υπόψη μας πολλές πρωτοβουλίες συμπαράστασης από θρησκευόμενους χώρους, από ολονύκτιες προσευχές μέχρι και «επιστολή επιστημόνων» που είδαμε να κυκλοφορεί. Οι στάσεις αυτές δίνουν μια ιδιαίτερη ελευθερία σε πολλά άτομα με ακραίες απόψεις. Όχι μόνο νομιμοποιούν την απαξίωση και τον χλευασμό (φτάνοντας σε άκρα δαιμονολογίας) αλλά κυρίως αποδυναμώνουν την στάση των παρατηρητών που θα μπορούσαν να τον περιορίσουν, γιατί υπονομεύουν την απαραίτητη νηφαλιότητα και τον σεβασμό που χρειάζονται για να υπάρξουν σωστές παιδαγωγικές παρεμβάσεις στις σχολικές κοινότητες.

Επίσης, μπορεί κάποια άτομα να σκεφτούν ότι στην περίπτωση Μόρφου αναφερόμαστε στην Κύπρο, δηλαδή σε άλλο κράτος και άλλο νομικό σύστημα. Όμως η ελληνορθόδοξη ταυτότητα εκμηδενίζει αυτές τις διαφορές στην συνείδηση των πιστών. Ειδικά αν λάβουμε υπόψη μας ότι οι ρήσεις στις οποίες στηρίχθηκε ο Μόρφου προέρχονται από έναν Έλληνα μοναχό, τον π. Πορφύριο ο οποίος μάλιστα αγιοκατατάχθηκε μόλις πριν πέντε χρόνια από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, και ειδικότερα αν συνυπολογίσουμε την ιδιαίτερη ισχύ που έχει αποκτήσει τις τελευταίες δεκαετίες το ρεύμα των «χαρισματούχων» νέων αγίων και προφητών στην ταλαίπωρη χώρα μας.

Γνωρίζοντας όλα αυτά, συνειδητοποιούμε ότι καθίσταται απαραίτητη η έκδοση ειδικής εγκυκλίου από το Υπουργείο Παιδείας που να διευκρινίζει τι επιτρέπεται να κάνουμε ως εκπαιδευτικοί και Σύλλογοι Διδασκόντων και τι ΟΧΙ, σε μια σειρά από ζητήματα που αφορούν σεξουαλικό προσανατολισμό, ταυτότητα/έκφραση φύλου και χαρακτηριστικά φύλου. Στην ουσία να γίνει μία “μετάφραση” των νόμων και των δικαιωμάτων που αφορούν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα., ώστε να μην συνεχίσει η κυριαρχία του κρυφού αναλυτικού προγράμματος που σε πολλά σημεία δείχνει να αγγίζει επίπεδα δεισιδαιμονίας. Επίσης, είναι απαραίτητο να εισαχθεί επιτέλους συμπεριληπτική και διαθεματική Σεξουαλική Εκπαίδευση στα σχολεία μας, έστω με καθυστέρηση πενήντα ετών. Δεν είναι ανεκτό να συνεχίσουμε να διατηρούμε αυτή την κατάσταση άγνοιας και αυθαιρεσίας.

Το Πολύχρωμο Σχολείο έχει εδώ και χρόνια καταγράψει τα πιο συνηθισμένα από αυτά τα ζητήματα και σε συνεργασία με πολλές ακόμα Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών έχει διαμορφώσει έναν οδηγό, με τον οποίο ζητά από το Υπουργείο Παιδείας την έκδοση σαφών και συγκεκριμένων Κατευθυντήριων Γραμμών πάνω στα ζητήματα αυτά.

Τον οδηγό αυτό μπορείτε να τον διαβάσετε εδώ (7).

Θα ήμασταν εξαιρετικά αιθεροβάμονες αν ελπίζαμε ότι θα υπάρξει κυβέρνηση που θα δείξει την θέληση και την αποφασιστικότητα να προχωρήσει στην έκδοση μιας Εγκυκλίου με Κατευθυντήριες και την εισαγωγή συμπεριληπτικής Σεξουαλικής Εκπαίδευσης, όπως γίνεται σε όλα τα ευνομούμενα κράτη; Πέρα από τα επιστημονικά και παιδαγωγικά δεδομένα που το υποδεικνύουν, θεωρούμε ότι οι αρχές του κοινωνικού φιλελευθερισμού, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της νομιμότητας, αλλά και της σοβαρότητας είναι αρχές που όχι μόνο το επιτρέπουν, αλλά το καθιστούν άμεσα αναγκαίο και υποχρεωτικό.

Πέτρος Σαπουντζάκης, εκπαιδευτικός και μέλος του Πολύχρωμου Σχολείου

Παραπομπές:

(1) https://rainbowschool.gr/2019/03/26/hombat-program/

(2) https://rainbowschool.gr/wp-content/uploads/2018/02/intersex_toolkit_gr.pdf

(3) https://www.youtube.com/watch?v=FJo4Br_Ifd8

(4) https://www.colouryouth.gr/school_climate/

(5) https://rainbowschool.gr/wp-content/uploads/2018/01/%CE%88%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BD%CE%B1-%CE%88%CE%BC%CF%86%CF%85%CE%BB%CE%B5%CF%82-%CE%A4%CE%B1%CF%85%CF%84%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B5%CF%82-%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CF%8D%CF%87%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%BF-%CE%A3%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BF-2017-2018.pdf

(6) https://pilgrimjoe.files.wordpress.com/2019/09/6ef35-20192chomosexualityresponsefinal.pdf

(7) https://rainbowschool.gr/wp-content/uploads/2017/09/DirlinesJuly2017.pdf

Ένας χρόνος χωρίς τον Νικόλα

Εννέα κατηγορούμενοι. Ένας αθώος, τρεις ανήλικοι με ποινή κοινωνικής εργασίας εκατόν πενήντα ωρών, πέντε ενήλικοι με ποινή φυλάκισης τριάντα έξι μηνών. Με αυτό το σκεπτικό έκλεισε η πολύκροτη υπόθεση του Βαγγέλη Γιακουμάκη από την Κρήτη, δίνοντας τη σκυτάλη σε μια άλλη, σε αυτήν του δεκαπεντάχρονου Νικόλα Φιλίππου από την Αθήνα, ο οποίος τερμάτισε τη ζωή του τον Ιούλη του 2018. Άγνωστο ποιοι αριθμοί θα κλείσουν τη δική του υπόθεση. Εκατόν πενήντα ώρες κοινωνικής εργασίας, τριάντα έξι μήνες χωρίς αναστολή. Άγνωστο…

Ο Νικόλας ήταν κατά τις ομολογίες του περίγυρού του ένα καλό παιδί. Με τα όνειρα και τις προσδοκίες της ηλικίας του. Ένα ευχάριστο και χαμογελαστό αγόρι, πάντα αλληλέγγυο και πάντα πρόθυμο στις ανησυχίες των άλλων. Ο Νικόλας δεχόταν ομοφοβικό εκφοβισμό. Είχε μιλήσει για τον σεξουαλικό προσανατολισμό του και η οικογένειά του τον στήριζε. Αλλά δεν μίλησε για τον εκφοβισμό. Δεν είχε όμως το στήριγμα του σχολείου. Του κολλούσαν άσχημα και πέντε παιδιά τον στόλιζαν με δεκάδες «κοσμητικά επίθετα». Καίγανε τα σωθικά απ’ τον αντίλαλο της φράσης «η ομοφυλοφιλία είναι ασθένεια» που πρόσφατα είχαν εκστομίσει τα χείλη καθηγήτριάς του. Έτσι, στις 8 Ιούλη του 2018 ο Νικόλας αυτοκτόνησε, έχοντας πλήρη επίγνωση της πράξης του, και μερικούς μήνες μετά, ένα ακόμα παιδί από το σχολείο του Νικόλα, θα αποπειράτο να αυτοκτονήσει.

Σήμερα με βάση την έρευνα της Colour Youth – κοινότητας lgbtq νέων Αθήνας, η οποία εκδόθηκε το Μάιο του 2018 δείγμα της οποίας αποτέλεσαν περίπου 2000 ΛΟΑΤΚI μαθητές/ριες, καταδείχθηκαν οι μεγάλες παραλείψεις της Ελληνικής Πολιτείας στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση όσον αφορά την ΛΟΑΤΚI μαθητική κοινότητα και τη ζοφερή πραγματικότητα που αυτή βιώνει.

  • Σε ποσοστό 84,9%, τα παιδιά ακούν στο σχολείο τη  λέξη “γκέι” με αρνητική χροιά.

  • Το  96% δηλώνει  ότι έχει ακούσει  σχόλια για μαθητές  που δε συμπεριφέρονται  με αρκετά ‘αντρικό’ τρόπο.

  • Το 74,4% των μαθητών και μαθητριών δηλώνει ότι  ακούει τρανσφοβικά σχόλια.

  • Ένα στα τρία παιδιά έχουν δεχτεί κάποιας μορφής  λεκτική παρενόχληση.

  • Το 65,1% των ΛΟΑΤΚI ατόμων  δεν έχουν ακούσει τίποτα θετικό για ΛΟΑΤΚI άτομα  σε κάποιο μάθημα του σχολείου.

Η ελληνική κοινωνία με τη σειρά της κρατά αυτιά και στόμα κλειστό με ανεξάντλητη υποκρισία, και ακριβώς το ίδιο κάνουν και τα ελληνικά Σχολεία. Τα παιδιά και οι έφηβοι αντιδρούν με το μόνο τρόπο που γνωρίζουν: κλειδαμπαρώνονται στο δωμάτιό τους, περιστοιχισμένα από τον εφιάλτη της απόρριψης.

Όταν ένα παιδί γεννηθεί, οι γονείς θα φροντίσουν το παιδικό δωμάτιο του γεμίζοντάς το παιχνίδια, χρώματα, παραμύθια, ταπετσαρίες και χαλιά. Από αυτούς θα εξαρτηθεί αν το δωμάτιο αυτό θα στεγάσει τα όνειρα και τις προσδοκίες του, ή θα αποτελέσει κολαστήριο, τόπο μαρτυρίου και καταφύγιο του πόνου και του εφιάλτη τους. Το ίδιο θα συμβεί και με το Σχολείο. Ας πάψουμε, πλέον, να επιτρέπουμε και να τηρούμε με ευλάβεια και τυπολατρία την υποταγή στο «κανονικό» για να μη γίνει ο επόμενος Βαγγέλης, Νικόλας, Άλεξ κλπ ένας αριθμός που θα τον συνοδεύει μια δικαστική απόφαση. Εκατόν πενήντα ώρες κοινωνικής εργασίας, τριάντα έξι μήνες φυλάκιση χωρίς αναστολή. Η ζωή του παιδιού, κάθε παιδιού, ΔΕ ΧΩΡΑΕΙ εκπτώσεις.

Πηνελόπη Συντυχάκη

Δικηγόρος – Μέλος του Πολύχρωμου Σχολείου