Απολογισμός Συνεδρίου του Πολύχρωμου Σχολείου

Απρίλιος 2017


 

Το Πολύχρωμο Σχολείο, μια συλλογικότητα  επιστημόνων που ασχολούνται εθελοντικά με ζητήματα φύλου και σεξουαλικότητας στην εκπαίδευση, πραγματοποίησε το φετινό του συνέδριο στις 10 και 11 Μαρτίου με μεγάλη επιτυχία.

Ο τίτλος του συνεδρίου ήταν: «Καλές Πρακτικές για τη διαμόρφωση συμπεριληπτικού σχολικού πλαισίου πάνω σε θέματα σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου, έκφρασης φύλου και χαρακτηριστικών φύλου».

Η σπουδαιότητα αυτών των ζητημάτων έχει αναγνωριστεί από διεθνείς οργανισμούς. Ειδικότερα, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση (Ιαν. 2017) του Εκπαιδευτικού και Πολιτιστικού Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, «Τα νεαρά άτομα των οποίων ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η ταυτότητα φύλου ή η έκφραση φύλου δεν είναι σύμφωνα με τις παραδοσιακές νόρμες που ορίζονται για το φύλο έχουν αυξημένο κίνδυνο να δεχθούν σχολική βία και εκφοβισμό. Αυτό συνιστά σοβαρή παραβίαση του δικαιώματος στην εκπαίδευση και ως ζήτημα έχει παραμεληθεί».

Το Πολύχρωμο Σχολείο εργάζεται πάνω σε αυτά τα θέματα από το 2009, καλύπτοντας οικονομικές ανάγκες και ανάγκες έργου αποκλειστικά από τα μέλη του. Το φετινό συνέδριό μας συνέπεσε χρονικά με τη συζήτηση για τον άξονα των Έμφυλων Ταυτοτήτων της Θεματικής Εβδομάδας του Υπουργείου Παιδείας. Μπορεί η πολιτική του Υπουργείου να άνοιξε επίσημα το διάλογο για το θέμα αυτό στην εκπαίδευση, ανέδειξε όμως και το μείζον ζήτημα της ανάγκης επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών. Επίσης, η πραγματοποίηση σχετικών δράσεων απαιτεί ολιστική προσέγγιση και αυτό διατυπώθηκε σε όλες τις ανακοινώσεις των ΕΛΜΕ, με τις οποίες συμφωνούμε.

Αυτή η χρονική ταύτιση κινητοποίησε φέτος περισσότερο κόσμο εμπλεκόμενο με την εκπαίδευση. Στο συνέδριο παραβρέθηκαν ως σύνεδροι εκπαιδευτικοί από όλες τις βαθμίδες, άτομα από τον ακαδημαϊκό χώρο, από ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς και από την εκκλησία.

Οι θεματικές που αναπτύχθηκαν άγγιξαν ζητήματα σχετικά με ομοφοβικά και τρανσφοβικά περιστατικά από τη σχολική ζωή, τις πλάγιες διακρίσεις, τους έμφυλους διαχωρισμούς, τον αποκλεισμό, τις θεωρίες για τα φύλα, τα δικαιώματα των παιδιών και των γονέων, τις καλές πρακτικές για τη διαμόρφωση συμπεριληπτικού σχολείου, υλικό και φορείς για υποστήριξη, τις αντιδράσεις των γονέων στο coming out του παιδιού τους, τις ερωτήσεις των παιδιών, καθώς και απελευθερωτικές θεολογικές προσεγγίσεις.

Κατά γενική ομολογία οι σύνεδροι ανέφεραν ότι συνειδητοποίησαν τις διαστάσεις του ζητήματος, τις οποίες αγνοούσαν, λόγω του κοινωνικού στίγματος, και ότι απαντήθηκαν σημαντικά ερωτήματα τους. Επισημάνθηκε έντονα ότι οι βιωματικές αναφορές λειτουργούν εξαιρετικά διαφωτιστικά και τονίστηκε η ανάγκη για περισσότερες σχετικές επιμορφώσεις και τη δημιουργία ενός μόνιμου δικτύου επικοινωνίας.

Ελπίζουμε ο χώρος της εκπαίδευσης να συνειδητοποιεί όλο και περισσότερο τη σπουδαιότητα αυτών των ζητημάτων και να επιθυμεί τη διαμόρφωση ενός σχολείου συμπεριληπτικού και ασφαλούς για όλα τα παιδιά, να εναντιώνεται σε κάθε προσπάθεια κοινωνικού στιγματισμού και να κοινωνικοποιεί θετικά τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες που παλιότερα έστελνε στο κοινωνικό περιθώριο.

Τα intersex άτομα καλούν σε δράση. Είναι καιρός να ακούσουμε.

Η ευρύτερη queer κοινότητα χρειάζεται να σοβαρευτεί όσον αφορά τη μάχη στο πλευρό και υπέρ των intersex ατόμων, γράφει ο Simon Copland.

Στις αρχές Μαρτίου, περισσότεροι από 20 υποστηρικτές των δικαιωμάτων των intersex ανθρώπων από την Αυστραλία και την Αοτεαρόα / Νέα Ζηλανδία, συναντήθηκαν σε μια πρωτοπόρο συνάθροιση στο Ντάρλινγκτον του Σύδνεϋ. Στη συγκέντρωση, συντάχθηκε μια διακήρυξη πολιτικών στόχων για τα intersex πρόσωπα των δύο χωρών, η οποία θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψιν από queer και αλληλέγγυους.

Η Διακήρυξη του Ντάρλινγκτον περιλαμβάνει πολιτικά αιτήματα που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων αιχμής, ανάμεσά τους η περίθαλψη, ο προσδιορισμός του φύλου, ο γάμος και η νομοθεσία ενάντια στις διακρίσεις.

Στον πυρήνα της διακήρυξης, δίνεται έμφαση στη συνεχιζόμενη πρακτική των «διορθωτικών» επεμβάσεων με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπα τα intersex άτομα. Ξεκάθαρα απαιτείται η «άμεση απαγόρευση των ιατρικών – περιλαμβανομένων των χειρουργικών και ορμονικών – επεμβάσεων που τροποποιούν τα χαρακτηριστικά του φύλου σε βρέφη και παιδιά χωρίς συναίνεση». Αυτό το αίτημα έρχεται μετά την περίπτωση της Carla από την Αυστραλία κατά τον περασμένο χρόνο, οπότε και το Οικογενειακό Δικαστήριο της Αυστραλίας αποφάσισε πως οι γονείς θα μπορούσαν να εξουσιοδοτήσουν τη στείρωση ενός πεντάχρονου παιδιού, κόντρα στα ιατρικά δεδομένο που δεν υποστήριζαν μια τέτοια απόφαση.

Ένα άλλο σημείο-κλειδί του κειμένου είναι η συνεχιζόμενη πρακτική του θεσμικού προσδιορισμού του φύλου, η οποία εκφράζει μια μορφή «δομικής βίας». Σε αντίθεση με πολλές τωρινές πολιτικές επιδιώξεις, η Διακήρυξη του Ντάρλινγκτον ισχυρίζεται πως «προσπάθειες ταξινόμησης των intersex ατόμων ως τρίτο φύλο, δεν σέβονται την ποικιλότητα και το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό». Αντίθετα, η Διακήρυξη προτείνει ένα εύρος ενδεχομένως ριζοσπαστικών μέτρων, με τελικό στόχο την εξάλειψη της αναφοράς στο φύλο στα πιστοποιητικά γέννησης και άλλα έγγραφα ταυτοποίησης.

Ενώ αυτήν τη στιγμή υπάρχουν τέτοιες ταξινομήσεις, η διακήρυξη αντιτείνει πως ο προσδιορισμός του φύλου πρέπει να θεωρείται προσωρινός, προσφέροντας τη δυνατότητα στα άτομα να αλλάζουν κατηγορία «μέσα από μια απλή διοικητική πράξη».

Πέρα από αυτά τα δύο σημαντικά σημεία, η Διακήρυξη του Ντάρλινγκτον καταπιάνεται και με άλλα ζητήματα αιχμής, περιλαμβάνοντας τη νομική προστασία από διακρίσεις και βλαπτικές πρακτικές με βάση το φύλο, τις γενετικές διακρίσεις όπως τα υψηλότερα ασφάλιστρα για intersex άτομα, το δικαίωμα όλων των ανθρώπων να παντρεύονται και να δημιουργούν οικογένεια ανεξάρτητα από τα χαρακτηριστικά φύλου, καθώς και μια επίσημη συγγνώμη και αποζημίωση από την πλευρά του κράτους και των ομοσπονδιακών κυβερνήσεων για τη θεραπεία ανθρώπων γεννημένων με ποικιλία χαρακτηριστικών φύλου.

Η Διακήρυξη του Ντάρλινγκτον αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη πολιτική πλατφόρμα των intersex ατόμων στην Αυστραλία και την Αοτεαρόα / Νέα Ζηλανδία. Με αυτόν τον τρόπο, αποτελεί ένα κομβικό ντοκουμέντο για μια κοινότητα που υφίσταται συνεχείς διακρίσεις και καταπίεση που επιτέλους ξεκίνησαν να τραβούν τη διεθνή προσοχή και δράση.

Συνεπώς, για τους υπόλοιπους από εμάς, το ερώτημα είναι αν θα ακούσουμε. Ενώ τα intersex άτομα προστέθηκαν πριν από καιρό στο ακρωνύμιο της LGBTIQ κοινότητας, οι συζητήσεις γύρω από τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν είναι ουσιαστικά ανύπαρκτες, με τα νεαρότερα intersex παιδιά να έρχονται διαρκώς αντιμέτωπα με παρεμβατικές και αχρείαστες ιατρικές πρακτικές. Ταυτόχρονα, διαξιφισμοί γύρω από την κατάταξη με βάση το φύλο συχνά αγνοούν τις φωνές των intersex ατόμων, ιδίως όταν πρόκειται για τις προκλήσεις που προκύπτουν με το νομικό πλαίσιο που προσφέρει το «τρίτο φύλο» ως κατηγορία στα πιστοποιητικά γεννήσεως και άλλα επίσημα έγγραφα.

Αυτή η πραγματικότητα τονίζεται στη Διακήρυξη του Ντάρλινγκτον. Στο κείμενο, διαβάζουμε:

Το ζήτημα των intersex ατόμων είναι ξέχωρο. Καλούμε τον αλληλέγγυο κόσμο να αναγνωρίσει ενεργά την ιδιαιτερότητα και την ποικιλία της δικής μας κοινότητας, να υποστηρίξει τις αξιώσεις μας και να σεβαστεί το κίνημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα των intersex ατόμων, χωρίς προσχήματα και εργαλειοποίηση ή συμπερίληψη των ζητημάτων μας ως μέσο επίτευξης άλλων στόχων. Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς.
Πρόκειται για πρόκληση που εμείς, ως ευρύτερη queer κοινότητα, πρέπει επιτέλους να αντιμετωπίσουμε. Η Διακήρυξη του Ντάρλινγκτον δεν είναι απλά μια πολιτική πλατφόρμα, αλλά ένα κάλεσμα που ξεκαθαρίζει πως αν θέλουμε να περιλάβουμε τα intersex άτομα στην ευρύτερη queer πολιτική, πρέπει να είμαστε σοβαροί στον αγώνα μας πλάι και υπέρ τους.

Η Διακήρυξη του Ντάρλινγκτον μας δίνει ένα σαφές πλαίσιο για το τι χρειάζεται να γίνει.

Επαφίεται σε εμάς να το πάρουμε στα σοβαρά.

 

Μετάφραση για το T-zine.gr
Πέτρος Θεοδωρίδης 

Πηγή: T-zine.gr

Θεματική εβδομάδα για Έμφυλες Ταυτότητες – Άργησε πολύ;

Δήμητρα Κογκίδου, Καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και Πρόεδρος της Επιτροπής Φύλου και Ισότητας του ΑΠΘ


Η ενότητα «Έμφυλες Ταυτότητες», που περιλαμβάνεται στη θεματική εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα», έχει προκαλέσει αρκετές αντιδράσεις. Τα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των έμφυλων ταυτοτήτων, της έμφυλης βίας, της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης θα έπρεπε ήδη να υπήρχαν στην εκπαίδευση ως οργανικό τμήμα του αναλυτικού προγράμματος (όχι μόνον μερικά από αυτά στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας). Αργήσαμε πολύ.

Παρά το γεγονός ότι αποτελεί μια μεμονωμένη δράση, είναι αναμφίβολα εξαιρετικά θετικό. Και οι αντιδράσεις αναμενόμενες, ακόμα και από καλοπροαίρετους που θεωρούν ότι θα έπρεπε να υπάρχει μακρόχρονη προετοιμασία. Και να υπήρχε, πάλι θα υπήρχαν αντιστάσεις.

Η θεματική εβδομάδα είναι μια πρόκληση για ενασχόληση / μελέτη / ανάδειξη των ζητημάτων, για να ανοίξει ένας γόνιμος διάλογος και να δρομολογηθεί ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός. Πάντως, έχουμε αρκετούς εκπαιδευτικούς που είναι ενημερωμένες/οι για τα θέματα αυτά και μπορούν υπεύθυνα να τα συζητήσουν -με τη βοήθεια του προτεινόμενου εκπαιδευτικού υλικού από το ΙΕΠ και των άμεσα εμπλεκόμενων φορέων που μπορεί να στηρίξουν εποικοδομητικά το εγχείρημα.

Η θεματική εβδομάδα δίνει και τη θεσμική κάλυψη σε εκπαιδευτικούς για ανάληψη πρωτοβουλιών σε θέματα έμφυλων ταυτοτήτων. Επιπλέον δίνει την ευκαιρία σε κάθε εκπαιδευτική μονάδα να αποκτήσει πρόσβαση σε ενημερωτικό υλικό και υποστήριξη στα θέματα αυτά και να δημιουργήσει ένα εξωτερικό υποστηρικτικό δίκτυο σε τοπικό επίπεδο που θα περιλαμβάνει εξειδικευμένους επιστήμονες, φορείς / συλλογικότητες / υπηρεσίες με σχετική τεχνογνωσία, για συνεργασία τώρα και στο μέλλον για υλοποίηση δράσεων ενημέρωσης / ευαισθητοποίησης, σεμιναρίων, ημερίδων, εκδόσεων κ.ά.

Παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν ορισμένοι φορείς λόγω της κρίσης, μπορούν να στηρίξουν ανάλογα εγχειρήματα. Αυτό είναι πλούτος για τα σχολεία και μπορεί να αποβεί μια ευχάριστη και εποικοδομητική εμπειρία για μαθητές/τριες, εκπαιδευτικούς και γονείς. Κυρίως, όμως, είναι σημαντικό να δουν όλα τα παιδιά στην εφηβεία ότι μπορούν να συζητήσουν ανοιχτά και χωρίς φόβο για θέματα σχετικά με τις έμφυλες ταυτότητες και τη σεξουαλικότητα και να αναζητήσουν έγκυρες και τεκμηριωμένες απαντήσεις.

Continue reading

Η αντιμετώπιση της ομοφοβίας και της τρανσφοβίας είναι ευθύνη όλων όσων εμπλέκονται στην εκπαίδευση

Της Δήμητρας Κογκίδου


Είναι σημαντικό να εξασφαλίσουμε ένα ασφαλές και συμπεριληπτικό σχολικό περιβάλλον στο οποίο ο εκφοβισμός ή κάθε είδους διάκριση δεν θα είναι ανεκτή. Ένα σχολείο βασισμένο στην προσέγγιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν όλα τα παιδιά ότι μπορούν να συζητήσουν ανοιχτά και χωρίς φόβο για θέματα σχετικά με τις έμφυλες ταυτότητες και τη σεξουαλικότητα.

Η Δήμητρα Κογκίδου, καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και Πρόεδρος της Επιτροπής Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ, γράφει για τη θεματική εβδομάδα.

Και μακρόχρονη προετοιμασία να υπήρχε, οι αντιδράσεις θα υπήρχαν και οι αντιστάσεις ..Κάποτε πρέπει να μπουν τα θέματα αυτά στην εκπαίδευση και να ανοίξει ένας γόνιμος διάλογος.

Διδάσκω στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης στο ΑΠΘ τα ζητήματα των έμφυλων ταυτοτήτων από τα τέλη της δεκαετίας του 80 και έχω λάβει μέρος σε πολλά σεμινάρια ενημέρωσης/ευαισθητοποίησης εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων σε θέματα φύλου και ισότητας. Έχουμε αρκετούς εκπαιδευτικούς που είναι ενημερωμένοι/ες για τα θέματα αυτά και μπορούν υπεύθυνα να συζητήσουν για το περιεχόμενο των έμφυλων ρόλων, για τα έμφυλα στερεότυπα και τις επιπτώσεις τους στη ζωή των παιδιών κ.ά. –με τη βοήθεια του προτεινόμενου εκπαιδευτικού υλικού από το ΙΕΠ. Βέβαια είναι απαραίτητο να συμπεριληφθούν τα ζητήματα των έμφυλων ταυτοτήτων και της σεξουαλικότητας στην κατάρτιση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων, να ενημερωθούν υπεύθυνα οι Σύλλογοι Γονέων και να εισαχθεί επιτέλους η Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση στην εκπαίδευση. Να μη ξεχνάμε όμως ότι αυτά είναι αποσπασματικά βήματα και δεν έχει γίνει μέχρι τώρα καμιά προσπάθεια χάραξης αντισεξιστικής εκπαιδευτικής πολιτικής.Continue reading

Θεματική Εβδομάδα στα Γυμνάσια – Οι έμφυλες ταυτότητες


Γράφει η Μαρία Πατεράκη, εκπαιδευτικός, μέλος του Πολύχρωμου Σχολείου


Όσοι και όσες από εμάς εργαζόμαστε στα σχολεία και οι αισθητήρες μας λαμβάνουν μηνύματα που τονίζουν την αναγκαιότητα να ξεκλειδωθούν ζητήματα εξαιρετικά ευαίσθητα και ταυτόχρονα πάντα επίκαιρα, είδαμε θετικά την κίνηση του Υπουργείου Παιδείας , Έρευνας και Θρησκευμάτων να προωθήσει τη Θεματική Εβδομάδα στα Γυμνάσια κατά το δεύτερο τετράμηνο του σχολικού έτους 2016-17. Αρκετοί από εμάς μπορεί να αισθανόμαστε κάποια ανασφάλεια σχετικά με το αν θα καταφέρουμε να επικοινωνήσουμε επαρκώς στα παιδιά όλες τις θεματικές ενότητες που αποτελούν τους τρεις θεματικούς άξονες της δράσης: Διατροφή – Εθισμοί – Έμφυλες Ταυτότητες. Ως εκ τούτου, ως Πολύχρωμο Σχολείο, συμφωνούμε με τις επισημάνσεις της ΟΛΜΕ για την ανάγκη συστηματικής ενημέρωσης, προετοιμασίας και επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών από τη στιγμή που η θεματολογία που επιλέχθηκε  είναι πολύ κοντά στις ανησυχίες και τις ανάγκες της εφηβικής και προεφηβικής ηλικίας. Θα νιώθαμε ίσως περισσότερο ασφαλείς αν προηγουμένως είχαμε υπάρξει εμείς στη θέση του κοινού που ευαιθητοποιείται/επιμορφώνεται, ώστε να έχουμε περισσότερα εργαλεία να αναπτύξουμε τα θέματα αυτά αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες μίας επιτυχημένης δράσης.

Η θεματική για τις Έμφυλες Ταυτότητες -ως κάτι εντελώς άγνωστο σαν θέμα που χρήζει επιμόρφωσης και μάλιστα εντός του σχολείου- δημιούργησε πολλά ερωτηματικά, αντιδράσεις και προβληματισμούς σχετικά με το τι ακριβώς προωθεί. Σε κάποιες περιπτώσεις, δημοσιεύσεις σε διάφορες ιστοσελίδες συγκεκριμένου ενδιαφέροντος, αλλά και επιστολές διαμαρτυρίας με παραλήπτη τον Υπουργό Παιδείας, ίσως το επόμενο διάστημα δώσουν αρνητικό πρόσημο σε αυτή την προσπάθεια. Ορισμένες απόψεις σε αυτό το κλίμα εκφράζουν ανησυχίες για κινδύνους που διατρέχει ο δεδομένος ετερόφυλος σεξουαλικός προσανατολισμός των παιδιών, η ταυτότητα φύλου τους και προδικάζουν τη σύγχυση σχετικά με το φύλο τους, τον κλονισμό των παραδοσιακών σχέσεων και τελικά την αποδόμηση θεσμού της οικογένειας.Continue reading