Κοινωνικό φύλο, διεμφυλικά παιδιά και υποστηρικτικοί γονείς

Γεώργιος Φραγκάκης

Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

 

Μαρία Τερζοπούλου

Φοιτήτρια Κοινωνικής Εργασίας

 

Πηγή: animartists.com


Βγαίνοντας από την ντουλάπα φορούσε τα αγαπημένα του «ρούχα»!

Η έννοια του κοινωνικού φύλου στην παιδική ηλικία δύσκολα μπορεί να αποδοθεί με μεγαλύτερη λεπτότητα και τρυφερότητα απ’ ό, τι στην αυθεντική φιγούρα του Georges DuFresne, τον νεαρό ηθοποιό που παίζει τον Λουντοβίκ Φαμπρέ στην βελγική ταινία «Ma Vie en Rose» («Η Ζωή μου στα Ροζ») του Alain Berliner που προβλήθηκε το 1997.

Ο Λουντοβίκ ήταν μόλις επτά ετών όταν φόρεσε για πρώτη φορά «κοριτσίστικα ρούχα», μια πράξη στην θέαση της οποίας η κοινωνία και το οικογενειακό του πλαίσιο επέμεναν πως ήταν απερίσκεπτη και αυθαίρετη μιας και τα ρούχα αυτά «ανήκαν» στο αντίθετο φύλο. Για την ακρίβεια, στην αρχή της ταινίας, η συνολική συμπεριφορά του θεωρήθηκε από την οικογένειά του ως μια γοητευτική εκκεντρικότητα που σύντομα θα ξεπεράσει, όμως, πολύ σύντομα κατάλαβαν πως πρόκειται για κάτι πιο βαθύ. Η αντίληψη που είχαν για την έννοια του φύλου άρχισε σιγά – σιγά να μετακινείται και όλο αυτό το επίμονο όνειρο του Λουντοβίκ, να παντρευτεί και να ζήσει ως κοριτσάκι, φαίνεται να βάζει σε κίνδυνο τόσο τον γάμο των γονιών του όσο και την δουλειά του πατέρα του με αποτέλεσμα να αναγκαστούν στο τέλος, όλοι μαζί, να μετακομίσουν.

Ακόμα και αν η υπόθεση της ταινίας φαίνεται αρκετά προβλέψιμη και σχετικά αναμενόμενη λόγω του ότι είμαστε συνηθισμένοι να ακούμε τέτοια περιστατικά, εντύπωση κάνει πως, ακόμα και σε στιγμές μέγιστου άγχους, οι γονείς του δεν σταμάτησαν ποτέ να αγαπάνε και να δείχνουν τα συναισθήματά τους στο παιδί τους, ακόμα και αν η δεδομένη κατάσταση τους δυσκόλευε φανερά. Το εμπιστεύονταν τόσο που σταδιακά, με την στάση τους, του έδιναν χώρο και χρόνο να τους μάθει με την σειρά του τον δικό του κόσμο και εκείνος, μέσα από την αποδοχή τους, την ενσυναίσθηση και την αυθεντικότητα τους, μετατρέπει ένα απίστευτο μάθημα βιολογίας σε μια εξαιρετικά έξυπνη εξήγηση για τη σύγχυση της έννοιας του φύλου:

 

«όταν ο Θεός διανείμει τα χρωμοσώματα», εξηγεί σοβαρά στους γονείς του, «το χρωμόσωμα που θα με έκανε κοριτσάκι, τυχαία έχασε τον δρόμο του και κατέληξε στα σκουπίδια».

 Continue reading

«Ακρωτηριάζουν» από κούνια τα intersex άτομα στην Κύπρο

Πηγή: REPORTER

Της Μαρίας Στυλιανού 


Παντελής άγνοια επικρατεί στην Κύπρο σε σχέση με τα intersex άτομα, γεγονός που αποβαίνει σε βάρος τόσο των ανθρώπων αυτών όσο και των οικογενειών τους.
Δύο είναι οι καταγεγραμμένες περιπτώσεις παιδιών που γεννήθηκαν ως intersex («αληθής ερμαφροδιτισμός)  τα τελευταία τρία χρόνια στο Μακάρειο νοσοκομείο. Υπολογίζεται ωστόσο ότι ο αριθμός είναι μεγαλύτερος, καθώς δεν υπάρχουν στοιχεία τόσο για τα προηγούμενα χρόνια όσο και από τις ιδιωτικές κλινικές.
 
Με βάση μαρτυρίες που υπάρχουν από το εξωτερικό, στις πλείστες των περιπτώσεων, τα παιδιά αυτά μεγαλώνοντας βιώνουν έναν απίστευτο γολγοθά,  εξ αιτίας της άγνοιας αλλά και των νομοθεσιών, που σπρώχνουν τους γονείς τους να τα υποβάλουν σε άρον άρον επέμβαση διόρθωσης, με άμεσο κίνδυνο το φύλο που θα επιλεγεί να διατηρηθεί, να μην είναι τελικά αυτό στο οποίο το παιδί ανήκει. Και στην Κύπρο όμως η κατάσταση δεν είναι διαφορετική. Αντίθετα, η γνώση γύρω από αυτό το θέματα είναι μηδενική. Τα δύο παιδιά που γεννήθηκαν ως intersex στο Μακάρειο, υποβλήθηκαν αμέσως σε χειρουργική επέμβαση, κατόπιν συναίνεσης των γονιών τους, προκειμένου να καθοριστεί το φύλο τους.  Εξάλλου, άλλη μια, σοβαρή περίπτωση, είναι αυτή ενός παιδιού που βρίσκεται στη εφηβεία και φοιτά σε λύκειο της Κύπρου. Το παιδί αυτό, όπως ανέφερε η βουλευτής του ΔΗΚΟ, Στέλλα Κυριακίδου, γεννήθηκε ως intersex, υποβλήθηκε σε επέμβαση και σήμερα αισθάνεται ότι δεν ανήκει στο φύλο, με το οποίο είναι δηλωμένο στα επίσημα έγγραφα της Δημοκρατίας.
 

Continue reading

Σχετικά με δημοσιεύματα για θέση Παιδοψυχιατρικής Εταιρίας για την Νομική Αναγνώριση της Ταυτότητας Φύλου

Τις τελευταίες ημέρες διαβάσαμε παραπλανητικούς πηχυαίους τίτλους σε ΜΜΕ, από πλευρές του πολιτικού φάσματος που αντίκεινται στην Νομική Αναγνώριση της Ταυτότητας Φύλου και τα ανθρώπινα δικαιώματα που αυτή έρχεται να προασπίσει.

Είναι ανησυχητικό ότι τα δημοσιεύματα αυτά χρησιμοποιούν την ανακοίνωση της Ελληνικής Παιδιατρικής Εταιρίας, σαφώς με τον δικό τους τρόπο κατανόησης, για μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Ενισχύουν τον κοινωνικό στιγματισμό, την παθολογικοποίηση και τον κοινωνικό πανικό και δεν βοηθούν σε καμία περίπτωση την επικράτηση ενός νηφάλιου κλίματος διαλόγου, ώστε οι πολίτες να προσεγγίσουν το ζήτημα ψύχραιμα και με σεβασμό ως προς τα άτομα που τα αφορά.

Θεωρούμε ότι  η χρονική συγκυρία της ανακοίνωσης αυτής είναι τουλάχιστον ατυχής, γιατί:

  1. Είναι γνωστά τα αρνητικά ιστορικά προηγούμενα όπου η πολιτική ενέπλεξε την επιστήμη της ψυχιατρικής σε ζητήματα δικαιωμάτων για δικούς της λόγους, με ολέθρια αποτελέσματα.
  2. Οι επιστημονικές θέσεις που εκφράζονται, πέραν του ότι οι ίδιες βρίσκονται σε περίοδο έντονης αναθεώρησης, εύκολα μεταφράζονται σε επιθετικά πολιτικά συνθήματα.
  3. Αν και ο κοινωνικός διάλογος δεν είναι επιστημονικό συνέδριο, κληθήκαμε ως πολίτες να σκεφτούμε με βάση στοιχεία που δεν λαμβάνουν υπόψη τους τις τελευταίες αναθεωρήσεις της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας ( 2012), τα βασικά πορίσματα του APA Task Force για τα διαφυλικά άτομα (Byne et al 2012), τις εργασίες της WPATH για τα διαγνωστικά κριτήρια του ICD-11 (2013) και τις πρόσφατες δημοσιεύσεις οδηγιών μετά το SoC της WPATH(2011) από το UCSF (M.B.Deutch, 2016).
  4. Παραβλέπονται τα ίντερσεξ άτομα.
  5. Δεν ενισχύεται η από-στιγματοποίηση των ατόμων με διαφορετική από το γενικό πληθυσμό ταυτότητα φύλου.

Θα ήταν θετικό για την διασφάλιση της δημοκρατικότητας και των αδιαπραγμάτευτων ατομικών δικαιωμάτων στην κοινωνία μας να μην βγαίνουν τέτοιες βιαστικές τοποθετήσεις πάνω σε ζητήματα άμεσης πολιτικής επικαιρότητας, που θέτουν την επιστημονική «αυθεντία» σε πολιτική χρήση,

Δυστυχώς στην Ελλάδα λείπει συστηματική εμπειρία και οι αντίστοιχες σχολές δεν έχουν μελετήσει και διδάξει εξειδικευμένα τα αντικείμενα αυτά. Χωρίς αυτό να συνεπάγεται απαξίωση και υποβάθμιση των ψυχιάτρων και του έργου τους, δεν είναι, όμως, δυνατόν να γίνεται επίκληση της ψυχιατρικής επιστήμης όταν τίθενται ζητήματα διαμόρφωσης κοινωνικών πολιτικών και διασφάλισης των ατομικών ελευθεριών των ανθρώπων.

Πέρα από την παγκοσμίως γνωστή κίνηση στην ψυχιατρική για αποπαθολογικοποίηση και αποστιγματισμό, είναι θετικό να επιτευχθεί επαφή με την κοινωνία των πολιτών. Δεν θα πρέπει να προτάσσεται η γνώση μιας από καθ’ έδρας επιστήμης που ορίζει με απόλυτους όρους τι είναι «σωστό» και τι «λάθος» και η νομιμοποίηση των σχετικών αποφάσεων βάσει αυτής της γνώσης – κάτι που, όπως μας έχει δείξει η ιστορία, έχει οδηγήσει σε ολέθριες καταστάσεις και σε διωγμούς ανθρώπων – αλλά στο επίκεντρο θα πρέπει να τεθεί το προσωπικό βίωμα των ίδιων των ανθρώπων μέσα από μία πολύπλευρη κοινωνιολογική, ανθρωπολογική και ιστορική προσέγγιση του φύλου.

Στη βάση των παραπάνω, συντασσόμαστε με το κείμενο-απάντηση της Colour Youth – Κοινότητα LGBTQ Νέων Αθήνας και στο γενικότερο, διεθνές πλέον αίτημα για την αποπαθολογικοποίηση των τρανς, ίντερσεξ και μη δυαδικών ταυτοτήτων και ανθρώπων, ζητώντας:

  • Αποπαθολογικοποίηση των τρανς και μη δυαδικών ταυτοτήτων και των ίντερσεξ ανθρώπων, χωρίς να επηρεάζεται αρνητικά η πρόσβαση ενός ατόμου σε υπηρεσίες υγείας σχετικές με το φύλο ή τα χαρακτηριστικά του φύλου (βάσει του μοντέλου της Μάλτας).
  • Δημιουργία μηχανισμού ελέγχου και ενστάσεων για τις αποφάσεις των επιστημόνων υγείας σχετικά με τη διαδικασία επαναπροσδιορισμού φύλου ώστε να αποδομηθεί κατά το δυνατόν η σχέση εξουσίας ανάμεσα σε επιστήμονες υγείας και τρανς ανθρώπων.
  • Εξασφάλιση παροχής δωρεάν ψυχολογικής υποστήριξης από εκπαιδευμένους και ευαισθητοποιημένους ειδικούς ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου ή/και του ιατρικού επαναπροσδιορισμού φύλου μόνο σε όσα άτομα το επιθυμούν στα πλαίσια της δημόσιας ασφάλισης.
  • Ποινικοποίηση της “θεραπείας μεταστροφής” της ταυτότητας φύλου και του σεξουαλικού προσανατολισμού, ειδικά από ειδικούς υγείας και ψυχικής υγείας.

Τελειώνοντας, επιτρέψτε μας να επισημάνουμε ότι «Πλέον, τείνουμε προς έναν σύγχρονο βιολογικό αναγωγισμό στον τρόπο ερμηνείας και αντιμετώπισης των ψυχικών διαταραχών ως απόρροια εγκεφαλικών διαταραχών και δυσλειτουργιών, που μας φέρνει στο μυαλό τις επιστημονικά ανερμάτιστες και πολιτικά ολέθριες ευγονικές θεωρίες του β’ μισού του 19ου αιώνα, με τεράστιες συνέπειες και για όσους/ες διαγιγνώσκονται ως «ψυχικά ασθενείς», καθώς το στίγμα και ο αποκλεισμός που συνοδεύουν την ψυχική ασθένεια «νομιμοποιούνται» μέσω επιστημονικών και, άρα, a priori «αντικειμενικών» και ακλόνητων δεδομένων που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση ή πολιτική κριτική.» (Βάσσια Λέκκα, Ψυχική Υγεία, γνώση και (αντι)εξουσία. Συζήτηση, 03 Απρ 2017)

Πολύχρωμο Σχολείο,
9/10/17

Αναγκαίες Βελτιωτικές προτάσεις στο νομοσχέδιο για την Νομική Αναγνώριση Ταυτότητας Φύλου

Αθήνα,
3 Οκτωβρίου 2017

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι βουλευτές

Σε συνέχεια της εισήγησης και του υπομνήματός μας κατά την ακρόαση των φορέων και προκειμένου να συμπεριληφθούν ορισμένες τροπολογίες τις οποίες θεωρούμε αναγκαίες για τη νομοθετική βελτίωση του νομοσχεδίου, σας καταθέτουμε συμπληρωματικά τα κάτωθι.

Περίληψη:

Ο σχηματισμός της ταυτότητας φύλου εντοπίζεται σε πολύ μικρή ηλικία. Η αναγνώριση και η επιβεβαίωση της ταυτότητας φύλου του παιδιού είναι προς το βέλτιστο συμφέρον του. Η εξασφάλιση χρόνου και αποδοχής μέσω ειδικής πρόβλεψης αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου για τα παιδιά δίνει δυνατότητα έκφρασης σύμφωνα με αυτήν. Η μη-πρόβλεψη είναι ενεργητική κακοποίηση, καθώς εκθέτει τα παιδιά σε καθημερινά προβλήματα και έχει δραματικές ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις.

Ειδικά για φυλοδιαφορετικά παιδιά  που δεν ταυτοποιούνται στο δίπολο άρρεν – θήλυ είναι απαραίτητη η δυνατότητα κενής ή τρίτης καταχώρισης, ώστε να μην εξαναγκάζονται σε επιλογές που δεν αντιπροσωπεύουν την ύπαρξή τους. Αν και ειδικά στα ίντερσεξ παιδιά είναι απαραίτητη η καθυστέρηση απόδοσης φύλου (κενό) ή τρίτη καταχώριση φύλου, αυτή απευθύνεται ως δυνατότητα για όλα τα παιδιά. Έτσι παράλληλα αποφεύγεται η συνέχιση της παθολογικοποίησης της ίντερσεξ κατάστασης. Επίσης για όλα τα παιδιά ποινικοποίηση επεμβάσεων φύλου χωρίς την ενημερωμένη συναίνεση του παιδιού.

Γι’ αυτό  ζητάμε:

  • Επέκταση της νομικής αναγνώρισης ταυτότητας φύλου στα ανήλικα, στη βάση του αυτοπροσδιορισμού και του βέλτιστου συμφέροντος τους, με αίτημα των νομίμων εκπροσώπων τους.
  • Κενή ή Τρίτη καταχώριση φύλου για όλα τα παιδιά, με αίτημα των νομίμων εκπροσώπων τους.
  • Εναλλακτικά, κρίνεται αναγκαία η πρόβλεψη ενός ειδικού εγγράφου που οι γονείς θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να βεβαιώσουν την ταυτότητα φύλου του παιδιού, το οποίο θα έχει δεσμευτικό χαρακτήρα ως προς τους φορείς / τις υπηρεσίες που κατατίθεται (εκπαίδευση κ.α.).
  • Ποινικοποίηση «διορθωτικών» επεμβάσεων στείρωσης ή «κανονικοποίησης» του ανατομικού φύλου, ορμονοθεραπειών και «επανορθωτικών θεραπειών» φύλου χωρίς την ενημερωμένη συναίνεση του παιδιού.
  • Κατά περίπτωση, όπου αναφέρονται στο νομοσχέδιο όροι ή παράγωγα για την διεμφυλικότητα κρίνεται αναγκαία η προσθήκη και για ίντερσεξ: διεμφυλικά/ίντερσεξ άτομα ή διεμφυλικότητα/ίντερσεξ καταστάσεις.
  • Άρση του ορίου επανακαταχώρισης του καταχωρισμένου φύλου.

 

Αναλυτικότερα:

Παρά το ότι η ταυτότητα φύλου αναγνωρίζεται ως απαγορευμένη αιτία διακρίσεων, τα διεμφυλικά, φυλοδιαφορετικά και intersex άτομα συχνά αντιμετωπίζουν σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η παρενόχληση στα σχολεία και στους χώρους εργασίας. Με δεδομένο αυτό, ο αποκλεισμός των ανηλίκων τρανς και φυλοδιαφορετικών παιδιών  από την διαδικασία αλλαγής των εγγράφων τους, ώστε αυτά να συνάδουν με την ταυτότητα φύλου που βιώνουν, καθίσταται ιδιαίτερα προβληματικός καθώς:

 

  1. Ενώ ο σχηματισμός της ταυτότητας φύλου εντοπίζεται σε πολύ μικρή ηλικία και συγκεκριμενοποιείται μέχρι την ηλικία που ξεκινά η υποχρεωτική εκπαίδευση, η έλλειψη αποδοχής και αναγνώρισης για τις διαφορετικές ταυτότητες και ο εκφοβισμός και παρενοχλήσεις που προκύπτουν “επηρεάζουν τις επιδόσεις στο σχολείο και την ψυχοσωματική υγεία των LGBT μαθητών και τους οδηγούν στην απομόνωση, σε προβλήματα υγείας ή στην εγκατάλειψη του σχολείου”. 
  2. Δεδομένης της κρισιμότητας της παιδικής ηλικίας για την υγιή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη, οι επιπτώσεις της μη έγκαιρης και έγκυρης αναγνωρισιμότητας της διαφορετικής ταυτότητας φύλου των φυλοδιαφορετικών παιδιών δημιουργεί πρόσθετα ψυχοσωματικά και κοινωνικά προβλήματα και δεν συνάδει με το συμφέρον του παιδιού. “Τα διαφυλικά παιδιά και οι έφηβοι που δεν ανταποκρίνονται στα πρότυπα του φύλου τους είναι πολύ πιθανό να υποστούν σοβαρές συνέπειες καταδίκης της συμπεριφοράς τους, καχυποψίας, καταστολής και λανθασμένων διαγνώσεων.” Εάν ρωτούσαμε τα τρανς παιδιά ή ενήλικες, τι θα χρειάζονταν και σε ποια ηλικία θα επιθυμούσαν την αναγνώριση ταυτότητας φύλου, θα ζητούσαν να απαλειφθεί ο ηλικιακός περιορισμός, καθώς το βίωμα τους περιγράφει μια οδυνηρή εικόνα σε μια πραγματικότητα χωρίς νομική προστασία και αποτελεί ισχυρό επιχείρημα για την πρόσβαση τους στην νομική αναγνώριση ανεξάρτητα από την ηλικία. Η απαίτηση από τα φυλοδιαφορετικά παιδιά να «περιμένουν» μέχρι να τους επιτραπεί να ζήσουν στην ταυτότητα φύλου τους τα ωθεί σε απομόνωση, αγωνία, κατάθλιψη και αυτοκτονία. Οι έρευνες στην συντριπτική τους πλειοψηφία αποτυπώνουν τη ζημιά που προκαλείται στην προσωπικότητα του παιδιού, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκτονικών τάσεων, όταν η ανάπτυξη της ταυτότητας φύλου τους και η ευκαιρία να την εξερευνήσουν μέσα σε ένα ανοιχτό και δεκτικό περιβάλλον περιορίζεται σημαντικά.
  3. Σύχρονοι ψυχοθεραπευτές και αναπτυξιακοί ψυχολόγοι καταλήγουν πως το μοντέλο της επιβεβαίωσης φύλου με το οποίο δηλώνει σταθερά πως ταυτίζεται το παιδί (Gender Affirmative Model) είναι η λιγότερο επικίνδυνη και μη κακοποιητική υποστήριξη για το παιδί. Κι αυτό γιατί το παιδί συνεχίζει να ακολουθείται, να παρακολουθείται και να υποστηρίζεται προς τη κατεύθυνση που θέλει το ίδιο, όποια κι αν είναι αυτή, ακόμα και να την διορθώνει, μέχρι να βρει τις ισορροπίες του.  Το μοντέλο αυτό δίνει χρόνο στα παιδιά που τον χρειάζονται και εξατομικευμένη υποστήριξη (πχ να κάνουν αρχικά κοινωνική μόνο φυλομετάβαση, πριν προκαλέσουν στο σώμα τους μη αναστρέψιμες αλλαγές) και δεν πιέζει τα παιδιά με ρευστό ή μη δυαδικό φύλο να «διαλέξουν»  το ένα ή το άλλο φύλο «για να χωρέσουν” στην κοινωνία. Η κοινωνική πίεση για την κατηγοριοποίηση εντός  διπόλου δεν  πρέπει να ασκείται στα παιδιά , ούτε όμως να στερεί από τα παιδιά το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού «μέχρι να μπορούν να ψηφίζουν», όπως αιτιολογήθηκε στην συζήτηση με τους φορείς ο αποκλεισμός των ανηλίκων που σχεδιάζεται, ως τα 18 αρχικά. Ακόμα κι αν κατέβει το όριο στα 15-16 έτη εξακολουθεί να είναι πολύς καιρός, πολύ μπούλινκ, πολύ πίεση. Η πίεση να αποφασίσουν  παραβιάζει τον αυτοπροσδιορισμό τους και πιθανόν να επιλέξουν λανθασμένα κάτι που δεν είναι, σαν πιο “κοντινό” στο βίωμα τους. Είναι σημαντικό τα παιδιά να γνωρίζουν πως τους δίνεται η επιλογή της κενής ή τρίτης καταχώρησης, χωρίς να προβούν υπό πίεση σε μη αναστρέψιμες επιλογές, αναντίστοιχες με την ταυτότητα φύλου τους, που αργότερα θα μετανιώσουν. Η πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίσει τα φυλοδιαφορετικά παιδιά με τον σεβασμό που αξίζει κάθε παιδί σε κάθε ηλικία και ιδιαίτερα στην ηλικία που ξεκινάει η υποχρεωτική εκπαίδευση. Γονείς, παιδαγωγοί και πολιτεία οφείλουμε να εμπιστευτούμε, να σεβαστούμε, να επιβεβαιώνουμε και να ακολουθούμε την ατομική αίσθηση των παιδιών για το φύλο τους, όποια κι αν είναι κι όποιες αλλαγές και στάδια κι αν παρουσιάσει. Γιατί κανείς δεν μπορεί να «υπαγορεύσει» στον άλλον καλύτερα απ τον εαυτό του το τι πραγματικά ΕΙΝΑΙ. Σε οποιαδήποτε ηλικία. Αν θέλουμε αυριανές κοινωνίες με ισορροπημένους, δημιουργικούς, συμπεριληπτικούς ενήλικες, με θετική αυτοεικόνα και αυταξία.
  4. Πέραν αυτών, ο νέο-εισαγώμενος αποκλεισμός των ανηλίκων δεν συνάδει με τις συστάσεις/παρατηρήσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, ούτε με τις ευρωπαϊκές οδηγίες του Συμβουλίου της Ευρώπης που καλούν όλα τα κράτη-μέλη να νομοθετήσουν προς “γρήγορες, διαφανείς και προσβάσιμες διαδικασίες, βασισμένες στον αυτοπροσδιορισμό, για την αλλαγή του ονόματος και του εγγεγραμμένου φύλου στα επίσημα έγγραφα, διαθέσιμες για όλους τους ανθρώπους που επιδιώκουν να τις χρησιμοποιήσουν, ανεξαρτήτως ηλικίας, κατάστασης υγείας (…)”. Τέτοιες οδηγίες έχει ήδη υιοθετήσει πρώτη η Μάλτα, παρέχοντας το δικαίωμα αναγνώρισης ταυτότητας φύλου, έκφρασης φύλου, φυσικής αυτονομίας και σωματικής ακεραιότητας, ανεξαρτήτως ηλικίας. Τα παιδιά προβλέπεται να εισακούγονται προς το βέλτιστο συμφέρον τους και να αναπτύσσουν ελεύθερα την προσωπικότητα τους σύμφωνα με την ταυτότητα φύλου τους. Στα intersex βρέφη και παιδιά προβλέπεται η καθυστέρηση απόδοσης φύλου μέχρι το 14ο έτος τους και η ποινικοποίηση των “επανορθωτικών” κανονικοποιητικών επεμβάσεων φύλου χωρίς την ενημερωμένη συναίνεση τους. Ακολούθως, στη Νορβηγία τα παιδιά άνω των έξι ετών μπορούν να υποβάλουν αίτηση μαζί με τους νόμιμους κηδεμόνες τους.
  5. Intersex είναι ένας συλλογικός όρος για πολλές φυσικές παραλλαγές των χαρακτηριστικών φύλου. Δεν είναι ιατρική κατάσταση, ούτε «διαταραχή». Διάφορες πρακτικές, όπως η έκδοση πιστοποιητικών γέννησης και ιατρικές «διορθωτικές» επεμβάσεις παραβιάζουν θεμελιώδη δικαιώματα των ίντερσεξ ανθρώπων, όπως αποτυπώνονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (αρθ. 1), δικαίωμα στην ακεραιότητα του προσώπου (αρθ. 3), στην  δημιουργία οικογένειας (αρθ. 9), σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής (αρθ. 7), δικαιώματα των παιδιών να εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους και να λαμβάνονται υπόψη σε θέματα που τα αφορούν ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά τους (άρθ. 24), καθώς και από τον Χάρτη Κατά των Διακρίσεων (αρθ. 21). Όταν οι βασικές πτυχές της νομικής, κοινωνικής ή υγειονομικής κατάστασης ενός ατόμου καθορίζονται από την αποκλειστική ταξινόμηση  «άρρεν» ή «θήλυ», οι ίντερσεξ άνθρωποι συχνά υφίστανται διακρίσεις, καθώς τα έμφυλα χαρακτηριστικά τους δεν εμπίπτουν σε αυτήν την ταξινόμηση, με αποτέλεσμα σοβαρές παραβιάσεις του δικαιώματος στην φυσική και ψυχολογική ακεραιότητα και άλλων θεμελιωδών δικαιωμάτων τους. Θεωρούμε πολύ βασική λοιπόν την συμπερίληψη των ίντερσεξ ανθρώπων μαζί με τους τρανς ανθρώπους (όπως συμβαίνει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες να προστατεύονται τα δικαιώματα αμφοτέρων  σε κοινούς νόμους και όχι διαχωρισμένα) στο παρόν νομοσχέδιο που έχει αμιγώς δικαιωματικό χαρακτήρα. Η πρόταση που ακούσαμε στην συζήτηση, ότι «σχεδιάζεται ξεχωριστό νομοσχέδιο για τα ίντερσεξ άτομα από το Υπουργείο Υγείας» θεωρούμε πως τα στοχοποιεί, παθολογικοποιεί και ψυχιατρικοποιεί ακόμα περισσότερο, με αποτέλεσμα να  τα διατηρήσει σε μη ορατή κατάσταση από τον φόβο στιγματισμού. Οι «διορθωτικές» επεμβάσεις και θεραπείες είναι συνήθως τραυματικές και ταπεινωτικές με μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και την ευημερία τους. Το φύλο, που αποδίδεται σε παιδιά μικρής ηλικίας, μπορεί να μην αντιστοιχεί με την ταυτότητα και τα συναισθήματά που θα έχουν αργότερα.  Τέτοιες πρακτικές έχουν καταγγελθεί από τον ΟΗΕ ως βασανιστήρια. Οι ΗΠΑ, η Αυστραλία, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Nils Muižnieks και διεθνείς φορείς καλούν  τα κράτη να τις ποινικοποιήσουν μέχρι τον τερματισμό τους.
  6. Σήμερα γνωρίζουμε ότι δεν ταυτίζονται όλοι οι άνθρωποι, ούτε μπορούν όλοι να κατηγοριοποιηθούν στο αρσενικό ή στο θηλυκό γένος. Κάποιοι άνθρωποι βιώνουν τον εαυτό τους και στα δύο φύλα, ή κάπου ανάμεσα, ή και έξω από αυτά και ταυτοποιούνται με ρευστές ή μη-δυαδικές ή άλλες έμφυλες ταυτότητες. Συχνή παρανόηση είναι τέτοιες μη στερεοτυπικές ταυτότητες να θεωρούνται «πειραματισμοί» ή «μεταβατικό στάδιο» που αφορούν μόνο την παιδική και νεανική ηλικία και το άτομο να θεωρείται «σε σύγχυση» ή «μπερδεμένο». Στην πραγματικότητα είναι πολύ πραγματικές ταυτότητες που βιώνουν τα άτομα από μικρά παιδιά ή λίγο αργότερα και συνεχίζουν να βιώνουν για πολλά χρόνια ή και όλη τους τη ζωή. Παλιότερες «θεραπευτικές» προσεγγίσεις που προσπαθούσαν να μεταστρέψουν την ταυτότητα και έκφραση του ατόμου, ώστε να συμμορφωθεί στο καταγεγραμμένο φύλο, αποδείχθηκαν ανεπιτυχείς (Gelder & Marks, 1969; Greenson, 1964) ιδιαίτερα μακροπρόθεσμα (Cohen-Kettenis & Kuiper, 1984, Pauly, 1965) και δεν θεωρούνται πλέον ηθικές.

Τέλος, ευελπιστούμε να αξιοποιηθεί και συνυπολογισθεί στα παραπάνω η πρόσφατη παραίνεση του  Τμήματος Σεξουαλικού Προσανατολισμού και Ταυτότητας Φύλου του Συμβουλίου της Ευρώπης: «Ενώ χαιρετίζουμε την κατάργηση κάθε ιατρικού προαπαιτούμενου, μια εγγύηση δηλαδή που προστατεύει το δικαίωμα στην σωματική ακεραιότητα των διεμφυλικών και ιντερσεξ προσώπων, εφιστούμε την προσοχή στους Έλληνες νομοθέτες να αξιοποιήσουν αυτή την μοναδική ευκαιρία ώστε να εναρμονίσουν πλήρως το νομοσχέδιο με τα πρότυπα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Εάν δεν το πράξουν, η Ελλάδα θα μείνει πίσω σε σχέση με την πρόοδο που έχουν επιτύχει διάφορα άλλα κράτη μέλη τα τελευταία χρόνια και θα καθυστερήσει η αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων των διεμφυλικών προσώπων σε νομική αναγνώριση φύλου. Κάτι τέτοιο θα έθετε τα διεμφυλικά και ίντερσεξ άτομα σε κατάσταση νομικής ανασφάλειας και ατελούς προστασίας, περιορίζοντας έτσι την πλήρη συμπερίληψή τους στην κοινωνία και εμποδίζοντας το δικαίωμά  τους στην εργασία, την στέγαση, την υγεία, την οικογενειακή ζωή και την απαλλαγή από τις διακρίσεις

 

Στη βάση όλων των παραπάνω καθώς και του πρώτου μας υπομνήματος ζητάμε:

  • Την απάλειψη της παραγράφου 2 του άρθρου 3 του παρόντος σχεδίου νόµου περί πλήρους δικαιοπρακτικής ικανότητας των αιτούντων.
  • Την εναρμόνιση του παρόντος νόμου με τα στάνταρντς του Συμβουλίου της Ευρώπης (Απόφαση 2048/2015 της Κοινοβουλευτικής Ολομέλειας του ΣτΕ), όπου ρητά αναφέρεται ότι η διαδικασία νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου πρέπει να είναι γρήγορη, διάφανη, προσβάσιμη από όλους, στην βάση του αυτοπροσδιορισμού, ανεξαρτήτως -ανάμεσα στα άλλα- ηλικίας και οικογενειακής κατάστασης, με βάση το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού και χωρίς να διαλύεται ο έγγαμος βίος για τους ενήλικες. 
  • Την δυνατότητα κενής ή τρίτης καταχώρισης φύλου για όλους. Δυνατότητα που θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν και οι νόμιμοι εκπρόσωποι intersex νεογνών, προκειμένου να μην προβούν σε έωλη επιλογή φύλου ερήμην του παιδιού, αλλά να μπορούν να την καθυστερήσουν μέχρι το ίδιο να εκφράσει την βιωματική ταυτότητα φύλου του και μέχρι το 14ο έτος της ηλικίας του. Δυνατότητα για περαιτέρω αλλαγή (όταν και αν χρειαστεί) μέσα σε διάστημα όχι μικρότερο των 12 μηνών.
  • Την πλήρη συμπερίληψη των ανηλίκων στη διαδικασία, μετά από αίτημα των νομίμων εκπροσώπων της βούλησης του παιδιού, χωρίς τους περιορισμούς της ηλικίας και της δικαιοπρακτικής ικανότητας. Εναλλακτικά ζητάμε την δυνατότητα επιβεβαίωσης ταυτότητας φύλου του παιδιού με ειδική δήλωση των κηδεμόνων του, δεσμευτική ως προς όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς που το αφορούν (σχολεία, νοσοκομεία κλπ), ώστε μέχρι την ηλικία που θα του επιτρέπεται να προβεί στην αλλαγή των εγγράφων του να διασφαλιστεί το δικαίωμα του να ζει στην ταυτότητα που βιώνει, να την εξερευνά ελεύθερα και να εκφράζεται ανάλογα με αυτήν και όχι με το αρχικό φύλο καταχώρησης στα επίσημα έγγραφα του.
  • Την ποινικοποίηση των μη απαραίτητων «διορθωτικών» επεμβάσεων φύλου και φαρμακευτικής αγωγής (πχ. Ορμονοθεραπείες) σε intersex βρέφη και παιδιά και των «επανορθωτικών» θεραπειών φύλου εν γένει σε διεμφυλικά παιδιά και άτομα προς συμμόρφωση της ανατομίας ή των χαρακτηριστικών φύλου ή και της ταυτότητας φύλου με το καταχωρισμένο φύλο, χωρίς να έχουν φτάσει σε ηλικία όπου μπορούν να παράσχουν την ενημερωμένη συναίνεση τους, κατανοώντας  τις παρενέργειες και τις εναλλακτικές.
  • Την προσθήκη ενός νέου Άρθρου 4.4 που θα επεξηγεί ότι το Άρθρο 4.3 υπερισχύει κάθε προηγούμενου νόμου που απαγορεύει την αλλαγή του ονόματος και του φύλου ενός ατόμου στα επίσημα έγγραφα….. και πιστοποιητικά του. Την μέριμνα για την αναγκαία επικαιροποίηση προηγούμενων νόμων που αφορούν την ταυτότητα και τα χαρακτηριστικά φύλου.
  • Την αφαίρεση της πρόβλεψης της παραγράφου 4.4 από το νομοσχέδιο. Εάν καθίσταται νομική ανάγκη μπορεί να προστεθεί πρόβλεψη που θα θέτει το όριο διόρθωσης του καταχωρισμένου φύλου ενός ατόμου σε μια φορά το έτος.

 

 

Για να δείτε ολόκληρο το κείμενο με το παράρτημα και τις παραπομπές πατήστε εδώ